Bugun,

  • USD 11095.31
  • RUB 173.84
  • EUR 10772.44

Xabar qilinganidek, Turkiyada mutafakkir Jaloliddin Rumiy vafotining 747 yilligi munosabati bilan “Shabi arus” marosimlari doirasida madaniy tadbirlar boshlangan bo‘lib, ularda o‘zbekistonlik jurnalistlar ham ishtirok etmoqda. Tadbirlar doirasida OAV vakillari Turkiyaning Konya va Istanbul shaharlaridagi ziyoratgohlar, madaniy markazlar, tarixiy qadamjolar va Jaloliddin Rumiy hayot yo‘liga taalluqli maskanlarda bo‘lishi belgilangan edi.

Maqbaraning qubba qismidagi ta’mirlash ishlari chizmasi.

Maqbaraning qubba qismidagi ta’mirlash ishlari chizmasi.
Foto: “Daryo” / Madina Nurman

Konya ichki Anadolu hududida joylashgan shahar bo‘lib, mamlakatning tarixiy va madaniy jihatdan eng muhim  markazlardan biri sanaladi. Turk va islom olamining dunyoga mashhur mutafakkirlaridan biri mavlono Jaloliddin Rumiy bilan nomi birlashgan shahar boy tarixiy o‘tmishga ega. Safarning dastlabki kunida jurnalistlar hududning eng ko‘zga ko‘ringan hamda dunyoning turli burchaklaridagi sayyohlarni o‘ziga jalb qiluvchi Mavlono Jaloliddin Rumiy maqbarasiga (muzey) ziyorat qildi. Aytish kerakki, Konyada Anadolu, Saljuqiy davlatini boshqargan sultonlar, vazirlar, muhim tarixiy shaxslarning maqbaralari, jamg‘armalari, masjidlari, madrasalari juda ko‘p. Mavlono maqbarasi ularning ichida eng mashhuri sanaladi.

Mavlononing o‘limidan beri yuzlab yillar o‘tgan bo‘lsa-da, u butun dunyo bo‘ylab o‘z fikrlari bilan eslanib, qabul qilingan va asarlari o‘nlab tillarda o‘qishda  davom ettirilmoqda. Mavlono maqbarasi va muzeyi bu borada katta ahamiyatga ega. Rumiy yashagan davrda Saljuqiylar davlati mo‘g‘ullarning bosqinchi kuchlari natijasida tobora zaiflab borayotgan davr edi. U o‘z kuchini, mavqeyi va siyosiy kelajagini yo‘qota borayotgan bir davlatda yashagan. U Turkiya tuproqlaridagi ma’naviy tubanlik va inqirozga tushgan insonlarni ma’naviy jihatdan jonlantirdi, jamiyatning ziyoli qatlami bilan do‘stona munosabatlar qurgan.

Maqbara yonidagi jome masjidi.

Maqbara yonidagi jome masjidi.
Foto: “Daryo” / Madina Nurman

Saljuqiy sultonlari saroyining yonida uning otasiga bir bog‘ sovg‘a qilingan edi. Mavlono 1273-yilda vafot etgach, uning maqbarasi xuddi shu bog‘ning ichida qurilgan. Saljuqiylar me’morchilik san’ati bilan qurilgan maqbaraga “Yashil maqbara” deb nom berildi. Maqbara mavlaviylik dargohining o‘rtasida joylashgan. To‘rtta katta ustun ustiga qurilgan maqbaraning ust qismida qubba bor. Tashqaridan ko‘p burchakli ko‘rinishdagi ziyoratgohning qubbasi yashil rangda   bo‘lib,  maqbaraning devorlari ham yashil rangli chinnilar bilan bezalgan. Qubbaning ustki qismi tashqaridan katta kuloh bilan o‘ralgan. Ushbu maqbaraga vaqt o‘tgach, mavlaviylik tariqatining obro‘li vakillari va Mavlononing yaqinlari ham dafn etilgan. Mavlono dargohini o‘z ichiga olgan muzey sohasida darveshlar tunagan makonlar, samoxona, shabi arus hududi, masjidni ko‘rish mumkin. Muzeyda bundan tashqari Mavlono va mavlaviylikka oid asarlar bilan qo‘lyozma kitoblar, lavhalar, plitalar, lampalar, musiqa asboblari, mavlaviylik   tariqatiga oid liboslar, Rumiy ishlatgan asbob-anjomlar, Mavlononing   masnaviy asaridan ba’zi bo‘limlar ziyorat etuvchilarning ko‘rishi uchun taqdim etilgan. Kutubxonada turli davrlarga oid to‘rt mingdan ortiq qo‘lyozmalar mavjud. Bu asarlarning barchasi raqamlashtirilgan va tadqiqotchilarning xizmatida.

Turkiyaning barcha joylarida bo‘lgani kabi ushbu jamoat joyiga ham niqobsiz kirish ta’qiqlanadi.

Turkiyaning barcha joylarida bo‘lgani kabi ushbu jamoat joyiga ham niqobsiz kirish ta’qiqlanadi.
Foto: “Daryo” / Madina Nurman

Faqatgina qabrdan iborat bo‘lgan bino 1926-yildan keyin muzey sifatida ochilgan. 1954-yilda qayta ko‘rib chiqilib, Mavlono muzeyi deya nomlangan. Uning maydoni bog‘i bilan 6500 kvadrat metrdan iborat. Muzeyda 6 ta bo‘lim mavjud. Ulardan birinchisi — qiroat xonasi. Bu Qur’onni chiroyli ovozda va to‘g‘ri o‘qishni anglatadi. Hozirgi kunda maqbaraning sayr qilingan ziyoratgoh qismining masjid bo‘limida juda katta sandiqlar va mavlaviylik tariqatiga oid kitoblar, tarixiy yozuvlar   ko‘rgazmaga qo‘yilgan. Usmoniy podshohlarning ko‘pchiligi mavlaviylik tariqatiga a’zo bo‘lganliklari uchun har bir podsho ushbu maqbaraning kengaytirilishiga va bezalishiga katta hissa qo‘shgan. Maqbaraning yonida Usmonlilar davridan qolgan jome’ masjid o‘rin olgan.

Turkiyada To‘pkapi saroyidan so‘ng eng ko‘p ziyorat etilgan dargoh sanaluvchi maqbara bepul xizmat ko‘rsatib kelmoqda. Istanbul va Anqaradan tezyurar poyezdlar ushbu maqbara joylashgan Konya shahrigacha qatnaydi.

Foto: “Daryo” / Madina Nurman

Foto: “Daryo” / Madina Nurman

Foto: “Daryo” / Madina Nurman

Foto: “Daryo” / Madina Nurman

Foto: “Daryo” / Madina Nurman

Mavlono Jaloliddin Rumiy va uning to‘ng‘ich o‘g‘li Sulton Valad (Muhammad Sultan Bahouddin Valad) qabri.

Mavlono Jaloliddin Rumiy va uning to‘ng‘ich o‘g‘li Sulton Valad (Muhammad Sultan Bahouddin Valad) qabri.
Foto: “Daryo” / Madina Nurman

Mavlono Jaloliddin Rumiy va uning to‘ng‘ich o‘g‘li Sulton Valad (Muhammad Sultan Bahouddin Valad) qabri yonidagi mehrob.

Mavlono Jaloliddin Rumiy va uning to‘ng‘ich o‘g‘li Sulton Valad (Muhammad Sultan Bahouddin Valad) qabri yonidagi mehrob.
Foto: “Daryo” / Madina Nurman

Mavlono Jaloliddin Rumiy va uning to‘ng‘ich o‘g‘li Sulton Valad (Muhammad Sultan Bahouddin Valad) qabri.

Mavlono Jaloliddin Rumiy va uning to‘ng‘ich o‘g‘li Sulton Valad (Muhammad Sultan Bahouddin Valad) qabri.
Foto: “Daryo” / Madina Nurman

Qabrlarning joylashuvi bo‘yicha ma’lumot.

Qabrlarning joylashuvi bo‘yicha ma’lumot.
Foto: “Daryo” / Madina Nurman

Foto: “Daryo” / Madina Nurman

Foto: “Daryo” / Madina Nurman

Foto: “Daryo” / Madina Nurman

Foto: “Daryo” / Madina Nurman

Jaloliddin Rumiy kiygani aytilgan qalpoqlar.

Jaloliddin Rumiy kiygani aytilgan qalpoqlar.
Foto: “Daryo” / Madina Nurman

Jaloliddin Rumiy kiygani aytilgan libos.

Jaloliddin Rumiy kiygani aytilgan libos.
Foto: “Daryo” / Madina Nurman

Foto: “Daryo” / Madina Nurman

Foto: “Daryo” / Madina Nurman

Foto: “Daryo” / Madina Nurman

Foto: “Daryo” / Madina Nurman

Foto: “Daryo” / Madina Nurman

Foto: “Daryo” / Madina Nurman

Foto: “Daryo” / Madina Nurman

Maqbara yonidagi tahorat uchun suv olinuvchi favvora.

Maqbara yonidagi tahorat uchun suv olinuvchi favvora.
Foto: “Daryo” / Madina Nurman

Foto: “Daryo” / Madina Nurman

Darveshlar oshxonasi.

Darveshlar oshxonasi.
Foto: “Daryo” / Madina Nurman

Darveshlar taomlanish vaqti.

Darveshlar taomlanish vaqti.
Foto: “Daryo” / Madina Nurman

Darveshlar oshxonasidagi bozorga qatnovchi darvesh.

Darveshlar oshxonasidagi bozorga qatnovchi darvesh.
Foto: “Daryo” / Madina Nurman

Darveshlar oshxonasidagi idish-tovoqlar.

Darveshlar oshxonasidagi idish-tovoqlar.
Foto: “Daryo” / Madina Nurman

Yangi kelgan darvesh va uning joyi.

Yangi kelgan darvesh va uning joyi.
Foto: “Daryo” / Madina Nurman

Foto: “Daryo” / Madina Nurman

Foto: “Daryo” / Madina Nurman

Darveshlar xujrasi tor bo‘lgani sababli pandemiya sharoitida ortiqcha odam to‘planishining oldini olish maqsadida vaqtincha yopiq.

Darveshlar xujrasi tor bo‘lgani sababli pandemiya sharoitida ortiqcha odam to‘planishining oldini olish maqsadida vaqtincha yopiq.
Foto: “Daryo” / Madina Nurman

Foto: “Daryo” / Madina Nurman

Muzeyning orqa tomoni.

Muzeyning orqa tomoni.
Foto: “Daryo” / Madina Nurman

Izoh
Asosiy yangiliklar
Mahalliy
Toshkentda xizmatlar sohasini rivojlantirish uchun 20 trln soʻm kredit ajratiladi
Mahalliy
O‘zbekistonda energetika tizimida qayta tiklanuvchi energiya salohiyatiga tayaniladi
Mahalliy
Abduqodir Mo‘minov tovlamachilik va firibgarlikda ayblanmoqda