Бугун,

  • USD 11095.31
  • RUB 173.84
  • EUR 10772.44

Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депутати Гулруҳ Агзамова таълим жараёнидаги муаммолари ҳақида ўзининг Facebook саҳифасида пост қолдирди. Унда мактабларда ўқитиш тизимини такомиллаштиришдан кўра, ўқувчиларнинг ташқи кўринишига кўпроқ эътибор қаратилганига урғу берган. Ҳатто баъзи ҳолларда «ваколатли мутасаддиларнинг» қалтис ҳаракатлари натижасида кўпчиликнинг эътирозига сабаб бўлаётганига тўхталган.

Гулруҳ Агзамова

Гулруҳ Агзамова
Фото: Facebook
Сўнгги вақтларда ҳар икки куннинг бирида таълим билан боғлиқ у ёки бу муаммога ё кўзинг тушиб қолади, ёки ўз кўзинг билан кўриб қоласан, ё эшитиб қоласан. Бирига ажаблансанг, бирига «ёқа тишлайсан». Биридан қувонсанг, бошқа хабар дилингни хуфтон қилади. «Бирига қараб фикр қил, бирига қараб – шукр» деганлари шу бўлса керак.

Йил бошидан буён давлат раҳбари томонидан ўтказилаётган қатор видеоселекторларнинг мавзуси ва мазмуни таълим-тарбия, ёшлар масаласи билан боғлиқ бўлмоқда. Президент таъкидлаганларидек, таълим соҳасидаги камчиликлар халқ таълими тизимида барча ёндошувларимизни тубдан қайта кўриб чиқиш, уларни мутлақо такомиллаштиришни талаб қилади. Шу боис, мактабларнинг ҳам ички, ҳам ташқи қиёфасини янгилаш, таълим сифатини мутлақо янги босқичга олиб чиқиш бўйича катта ислоҳотларни бошлаш зарур.

Шу ерда қиёфа тушунчасига алоҳида тўхталмоқчиман. Мазкур тушунча форс ва араб тилларида ташқи кўриниш, юз, афт, қадди-қомат, ўзини тутиш, шакл-у шамоил, рўй, чеҳра, симо, сурат каби маъноларни билдиради.

Шу ўринда, ўқувчиларнинг ташқи кўриниши, қиёфаси бугун кўпчиликни ўйлантираётган, баъзи ҳолларда «ваколатли мутасаддиларнинг» қалтис ҳаракатлари натижасида кўпчиликнинг эътирозига сабаб бўлаётган мавзу кун тартибидан ўрин олаётгани ҳам бежиз эмас.

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2018 йил 15 августдаги «Давлат таълим муассасалари ўқувчиларини замонавий ягона мактаб формаси билан таъминлаш чора-тадбирлари тўғрисида»ги 666-сон қарори билан низом тасдиқланган бўлиб, унга асосан умумтаълим масканларида ўғил ва қиз болаларнинг ташқи кўринишлари бўйича қатор талаблар қўйилган.

Жумладан, ўғил болаларнинг сочи 2-3 см узунликда бўлиши кераклиги, пирсинг, татуировка, соқол ва сочни ёрқин рангларга бўяш мумкин эмаслиги белгиланган. Қизлар учун пирсинг, татуировка, макияж, узун тирноқлар, тирноқлар бўёғи, узуклар, 3 смдан ортиқ пошнали оёқ кийимлари, бир қулоққа бир нечта сирға тақиш тақиқланган ва юбка узунлиги тиззадан 5-15 см пастда бўлиши кўрсатилган.

Ўринли савол туғилади. Бу ҳужжатдан кимнинг хабари бор? Агар мактаб маъмурияти айнан шу Низомнинг 4-бобига эътибор қаратганида ўқувчилар томонидан ички тартиб-қоидалари бузилганида огоҳлантириш; кундалик дафтарига қайд этиш; тушунтириш ишларини олиб бориш учун ота-онасини хабардор қилиш; фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари ва таълим муассасасидаги йиғилишларда ота-оналар иштирокида муҳокама қилиш каби чораларни қўллаган, ўзини обрўсини тўкмаган бўлар эди.

Ушбу Низомда ҳуқуқ-тартибот органларига ҳеч қандай ваколат берилмаган бўлса, қўлларига қайчини олиб сочни қиртишлаш ваколатини қайдан ўзлаштириб олдилар? Ё сочни калталашга қайчи, пирсингни олишга омбир, татуировкани куйдиришга зажигалка, макияжни ўчиришга влажная салфетка, тирноқ бўёғини кетказишга ацетон, туфлининг пошнаси 3 смдан ошганини арралашга арра каби арсеналлар жамланмаси бўйича аниқ кўрсатма борми?

Агар шу каби «қурол-аслаҳа» билан ёшларни тўғри йўлга бошласак, билимини ошириб, чин инсон қилиб вояга етказа олсак, ўзгалар қўлида «қўғирчоқ» эмас, ўзимнинг юртимда одам бўлишига ҳисса қўшолсак, сафингизда бўлишга тайёрман.

Ҳамма гап ўз жойимизда эмаслигимизда. «Саллани олиб кел», деган жойда каллани ҳам қўшиб олиб келишимизда. Ахир Президент айтиб турибдилар, умуман, ўқитиш методикаси, дарсликлари, партадан тортиб биносигача, сифатидан бошлаб савиясигача, ўқитувчининг маънавий қиёфасидан тортиб ўқувчининг мақсадигача, ҳар иккисининг хоҳиш-иродасидан тортиб, ота-оналарнинг жавобгарлигигача тўлиқ қайта кўриб чиқамиз. Чунки булар ўзгармаса жамият ўзгармайди.

Демак, яна ўқитувчи дарсни билим беришдан эмас давоматдан бошлайди, директор ўқувчининг кўзига қараб эмас, онгини сочи ёки оёғидаги пошнани смлар билан ўлчайди. Янада ишонч ҳосил қилиш учун баданидаги суратлардан маъно излайди.

Албатта бу каби «ўз касбига фидоийлик» ўқувчилар томонидан тан олинмайди. Чунки уларнинг ўзлиги, ўзига хослиги, ичидаги ғурурли «мен»и камситилди. Шахсиятига тегилди. Уларнинг тилида «тиллашадиган» тилмоч, сурати ва сийратини бирлаштирадиган «сирдош» топилмади.

Лекин айбдор топилади. Ота-оналар ёки уларнинг ўрнини босувчи шахслар томонидан вояга етмаган болаларни тарбиялаш ва ўқитиш бўйича мажбуриятларини бажармаслик, шу жумладан вояга етмаган шахс томонидан маъмурий ҳуқуқбузарлик содир этилишига олиб келган бўлса, базавий ҳисоблаш миқдорининг бир бараваридан беш бараваригача миқдорда жарима солишга сабаб бўлади (300 минг сўмдан 1,5 миллион сўмгача - Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекснинг 47-моддаси).

Ачинарлиси, юқорида қайд этилган ҳолатларни олдини олишга қаратилган қатор механизмларнинг қоғозда жорий қилиниб ҳаётга тадбиқ этилмагани кишини ўйлантиради.

Хусусан, туман, вилоят ва республика даражасида мактаб таълимини ислоҳ қилиш кенгашлари қани? Ахир кенгашлар соҳага оид ишларни халқ билан кенгашиб, ўқитувчилар, ота-оналар ва мутахассисларнинг фикрлари асосида ташкил қилиниши, ҳар бир янгиликни улар билан бамаслаҳат киритиши лозим эди-ку?

Мактабларда маънавий муҳитни тубдан яхшилаш бўйича янги концепция ишлаб чиқиш вазифаси қўйилганига ҳам сезиларли вақт ўтди.

Кўпгина ташаббуслар ярим йўлда қолиб кетаётгани учун ҳам овозимиз фарзандларимизга етиб бормаяпти. Ота-оналар ожизлигини ўқитувчидан қидирса, ўқитувчи жавобгарликни қонундан ахтаради. Ҳуқуқ-тартибот органлари ўқувчиларни тартибга чақириб куч ишлаца, бу каби ҳолатларни элга овоза қилиш истагидагилар тандир олдида ҳозиру нозирлар.

Бир ҳақиқатни унутмаслигимиз керак. Гап ҳар биримизнинг фарзандимиз ҳақида. Унинг инсонийлигида.

Чунки ҳайвонийликдан инсонийлик қиёфасигача бир баҳя. Фақат ўлчовда адашмаслигимиз керак.

Яна бир гап. Ҳамманинг ўз ўлчови ва ўз қаричи бор. Бу эса бошқа мавзу.

Гулруҳ Агзамова, Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депутати

Изоҳ

Samandar

29 сентябр, 12:30

Bu ham shunchaki gap sifatida qolib ketadi.

..

29 сентябр, 12:20

Депутат опамизга мингдан минг рахмат. Таълим тарбия масаласи миллатни миллат, халкни халк киладиган масала эмасми ? Абдулла авлоний айтганларидек, "Тарбия биз учун ё ҳаёт, ё мамот, ё нажот ё ҳалокат, ё саодат ё фалокат масаласидир"

Асосий янгиликлар
Дунё
Суриядаги курдлар Россиядан ҳудудларини ҳимоя қилишда ёрдам сўради
Маҳаллий
Ўзбекистонда 2023 йилда мева ва сабзавотлар нархи жиддий ўсиши кутилмоқда
Дунё
Ким Чен Ир топшириғи билан уюштирилган теракт, самолёт бошқариб ҳалокатга учраган «Формула-1» чемпиони ва немислар томонидан қатл этилган Космодемянская. Кун хроно...