Бугун,

  • USD 11095.31
  • RUB 173.84
  • EUR 10772.44

Ўзбекистонда аёллар ҳар доим хавфсиз аборт имкониятига эга бўлган, дейилади The Diplomat нашрида чоп этилган мақолада. Амалдаги қонунчилик дастлабки 12 ҳафта ичида ва онанинг соғлиғи ёки ҳаётига таҳдид соладиган ҳар қандай босқичда ҳомиладорликни тўхтатишга имкон беради.

Фото: Getty Images

Фото: Getty Images

Қонунда ҳаёт ва соғлиқ учун хавфли бўлган турли хил тиббий кўрсаткичларнинг 86 тури, жумладан, диабетнинг оғир турлари, ирсий ва дегенератив руҳий касалликлар, эпилепсия ва бошқалар рўйхати келтирилган. Онанинг ёши ҳам хавф омили сифатида қаралади ва 14 ёшгача бўлган қизларга абортга рухсат берилади.

Шу билан бирга, аборт қилиш ва туғдириш хусусий тиббий ташкилотлар томонидан ўтказилмайдиган тиббий амалиётнинг тўққиз туридан (орган кўчириш, қон топшириш, суд-тиббий экспертиза ва бошқалар) бири бўлиб келмоқда. Бундай хизматлар ҳукумат томонидан болалар савдоси, туғилиш ва ўлимни ноқонуний ҳужжатлаштиришнинг олдини олиш мақсадида чекланган. Маҳаллий хусусий клиникалар ноқонуний равишда аборт қилиш ёки етказиб бериш хизматларини амалга ошириш орқали лицензияларидан айрилиши мумкин. Масалан, сўнгги йилларда Самарқанд шаҳридаги аборт ва чақалоқ савдоси билан шуғулланувчи маҳаллий хусусий тиббиёт клиникасининг лицензияси 4 марта олиб қўйилган. Ҳукумат 2019 йилда хусусий тиббиёт муассасаларига туғруқ билан шуғулланишга рухсат беришни маъқуллаган бўлса-да, президент қарори хусусий клиникаларга аборт қилишга рухсат бермайди.

Ўзбекистон Жиноят кодексида аёлларни болани аборт қилишга мажбурлаган ёки қонунга хилоф равишда аборт қилган шахсларга нисбатан маъмурий ёки жиноий жавобгарлик назарда тутилган, лекин аёлнинг ўзи ҳеч қандай ҳолатда ҳомиладорликни тўхтатиш учун жавобгар бўлмайди.

Ҳукуматнинг аборт масаласида аёлларни қўллаб-қувватлашига асосий сабаб аҳоли сонининг ҳаддан ташқари кўпайишидан хавотирлар бўлиши мумкин. Ўзбекистон — Марказий Осиёдаги аҳолиси энг кўп давлат. 2000 йилда атиги 24 миллион бўлган мамлакат аҳолиси 2021 йилда 35 миллиондан ошди. Тошкент узоқ вақтдан бери ҳатто энг чекка қишлоқларда ҳам маҳаллий соғлиқни сақлаш муассасалари орқали оилани режалаштириш ва исталмаган чақалоқларнинг олдини олишни тарғиб қилиб келади. Контрацептив воситаларга ҳеч қандай чеклов қўйилмаган.

Шунга қарамай, абортлар сони камайиб бормоқда – бу кўрсаткич 2007 йилдаги 42 682 тадан 2021 йилда 35 449 тага тушди. 2007 йилда ҳар 100 та туғилишга 7,4 та аборт тўғри келган бўлса, 2021 йилда бу кўрсаткич 4,1 тага қисқарди. Бунинг сабабларидан бири мамлакатдаги яшаш сифатининг яхшиланишидир. 2000 йилларнинг бошларида, айниқса глобал молиявий инқироз шароитида кўплаб аёллар бир неча болани тарбиялашдаги молиявий қийинчиликлар туфайли абортни танларди.

Маълумотларга кўра, иқтисодий сабаблардан ташқари, аёллар 2000 йилларда контрацептив воситалар қиммат бўлгани сабабли абортни танлаган. Масалан, 2000 йилларнинг ўрталарида аёллар саломатлигига зарар қилмайдиган сифатли контрацептив восита ойига 7-8 минг сўмга тушган; 2006 йилда мамлакатда энг кам ойлик иш ҳақи 10 800 сўм қилиб белгиланганди. Абортлар давлат шифохоналарида (ва жуда арзон ёки бепул) таъминлангани сабабли кўплаб маҳаллий аёллар учун бу иккиланишсиз танлов эди.

Ўзбекистон аёллар учун исталмаган ҳомиладорликни тўхтатиш учун энг хавфсиз давлатлардан бири бўлиб қолмоқда. Аёллар абортни танлагани учун нафақат жазоланмайди, балки жамият ҳам уларни ўз танлови учун қораламайди ёки уларга қарши турмайди. Шунга қарамай, аёллар кўпинча ўз тажрибаларини фақат ўзларининг ички давраларида баҳам кўради ва аборт масаласи жамоатчилик орасида кенг муҳокама қилинмайди.

Изоҳ
Асосий янгиликлар
Маҳаллий
Нукус воқеалари бўйича судланган Полат Шамшетов тергов ҳибсхонасида вафот этди
Дунё
Туркияда 7,4 магнитудали зилзила юз берди
Дунё
Москва метросидаги энг йирик теракт, Олимпиада ўйинларига мезбонлик қилган Гитлер ва 25 ёшида Британия тахтига ўтирган Елизавета. Кун хронологиясида 6 февраль