Milliy olimpiya qo‘mitasi Tokio—2020 Olimpiadasiga tibbiy yo‘nalishda qanday tayyorgarlik olib borayotganligini bilish maqsadida qo‘mita qoshida tashkil etilgan Respublika sport tibbiyoti ilmiy-amaliy markaz rahbari, tibbiyot fanlari doktori, professor Abdushukur Sodiqov bilan suhbat uyushtirdi.

Foto: MOQ

O‘zbekistonda sport tibbiyotining rivojlanishi haqida

O‘zbekistonda sport sohasiga e’tiborning kuchayishi sport tibbiyoti yo‘nalishiga ham o‘zining ijobiy ta’sirini ko‘rsata boshladi. Jumladan, Toshkentda Markaziy Osiyoda yagona bo‘lgan Respublika sport tibbiyoti ilmiy-amaliy markazi ish boshladi. Markaz barcha diagnostika, laboratoriya va reabilitatsiya uchun kerakli bo‘lgan tibbiy asbob-uskunalar bilan jihozlangan. Bu sport tibbiyotining jadal rivojlanishida juda katta ahamiyatga ega desak mubolag‘a bo‘lmaydi.

Milliy Olimpiya qo‘mitasi, Sog‘liqni saqlash vazirligi, Oliy va o‘rta mahsus ta’lim vazirliklari hamda O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining “Sportchilarning diagnostika va funksional holatini yaxshilash hamda salomatlik holatini davriy baholash bo‘yicha standartlari” to‘g‘risida qarori imzolandi. Shuningdek, MOQning buyrug‘iga binoan, tibbiy ko‘riklarni o‘tkazishni tartibga solish uchun reglament ishlab chiqildi.

Milliy Olimpiya qo‘mitasining 2018-yil 20-iyundagi buyrug‘iga asosan markazning ishchi guruh a’zolari Toshkent shahri, Farg‘ona va Andijon viloyatlaridagi sport muassasalarida sport shifokorining faoliyati, sportchilariga yaratilgan shart-sharoitlar, ularga ko‘rsatilayotgan tibbiy yordam, sport shifokori tibbiyot xonasininig jihozlanishi, zarur bo‘lgan tibbiy uskunalar va dori-darmonlar bilan ta’minlanganligi o‘rganildi, ularga tegishli tavsiyalar berildi.

Foto: MOQ

Terma jamoa a’zolarining tibbiy ko‘rikdan o‘tish jarayoni to‘g‘risida

Bugungi kunga kelib, terma jamoa a’zolarining tibbiy ko‘rikdan o‘tish jarayonlari reja asosida olib borilmoqda. Bunda markazimiz tor mutaxassislari va butun jamoamizning yuqori malakali, ma’suliyatli yondashuvi alohida e’tiborga sazovor. Chunonchi, so‘ngi yillarda o‘zbek sportida erishayotgan katta yutuqlar negizida nafaqat sportchi va murabbiylar, balki Respublika sport tibbiyoti ilmiy-amaliy markaz xodimlarining ham o‘ziga yarasha o‘rni bor. Bugungi kunda har bir sport federatsiya va assotsiatsiyasiga markazning malakali mutaxassislaridan iborat koordinatorlar biriktirilgan. Shu bilan birga, psixologiya va diyetologiya-nutritsiologiya yo‘nalishlari bo‘yicha ishchi guruxlar tuzilib, ular tomonidan sportchilarni psixologik tayyorgarligi va ratsional ovqatlanish uchun kunlik, haftalik menyular qayta ko‘rib chiqilmoqda. Sportchilarning mashg‘ulot davrida funksional holatini o‘rganish maqsadida “mobil laboratoriya” tashkil etilib, sport bazalarida o‘quv-mashg‘ulot yig‘inlari olib borayotgan sportchilarning funksional holati kuzatib borilmoqda.

Foto: MOQ

Sportchilarning tibbiy ko‘rik yakunlari haqida xulosa

Mazkur tibbiy ko‘rik yakunlariga ko‘ra, xulosam ijobiy, albatta. Patologik holat aniqlangan, jarohat yoki tekshiruvlar xulosasiga ko‘ra tiklanish yetarli darajada bo‘lmagan sportchilar uchun statsionar davolanish uchun barcha sharoitlar yaratilgan. Sportchida yuqoridagi holatlarning biri aniqlangan kunning o‘zidayoq davolash chora tadbirlarini boshlash va sportchining eng qisqa muddatlarda mashg‘ulotga sog‘lom qaytishini yo‘lga qo‘yish ularga yanada dadillik bag‘ishlaydi deb o‘ylayman. Salbiy tomonlar haqida gapiradigan bo‘lsam, ayrim federatsiyalardagi mutassadi va murabbiylarning ishga sovuqqonlik bilan yondashishi sabab, sportchilarni markazga kechiktirib olib kelinishi holatlari ham uchramoqda.

Foto: MOQ

Xalqaro hamkorlik, xodimlar malakasini oshirish

Xodimlar malakasini oshirish – bu, yangi yutuqlar me’zonidir. Albatta, bunda faqatgina erishilgan yutuqlar muhokamasi emas, balki xalkaro hamkorlikning o‘rni kattadir. 2018-yilda markazimiz mutaxassislari, Koreya Respublikasi, Yaponiya, Rossiya va Turkiya kabi davlatlarda o‘z malakalarini oshirishdi. Shu yili Rossiya sport tibbiyoti hamda bemorlar va nogironlar reabilitatsiyasi assotsiatsiyasi, Yaponiyaning “The Japan Uzbekistan Silk Road Foundation” tashkiloti bilan O‘zbekiston sport tibbiyoti va reabilitatsiyasi Milliy assotsiatsiyasi o‘rtasida hamkorlik memorandumi imzolandi. 2018-yilning 5—8-dekabr kunlari Moskva shahrida o‘tkazilgan “Sport Med—2018” xalqaro ilmiy-amaliy anjumanida markazimiz mutaxassislari ham ishtirok etdi. Chunki, ushbu yo‘nalishda yetakchi hisoblangan davlatlar malakasi va tajribasini o‘rganib, uni O‘zbekistonda ko‘rib chiqish, o‘z ustida ishlash, yangiliklarni yo‘lga qo‘yish sport tibbiyoti taraqqiyotini yanada tezlashtirishiga ishonchim komil.

Foto: MOQ

Antidoping bo‘yicha sport federatsiyalari va assotsiatsiyalari shifokorlari bilan ishlash tizimi haqida

Markaz ilmiy sektor va ilmiy laboratoriya xodimlari tomonidan sportchilarga mumkin bo‘lgan dori vositalarni ro‘yxati tuzildi. Shuningdek, har bir federatsiyadagi murabbiy va shifokorlarga uslubiy qo‘llanma tarqatiladi. Bundan tashqari Sumbula (Ferula muskusnaya, Ferula moschata), Tribulus (Tribulus terrestris), Mandragora (Mandragora officinarum) o‘simliklaridan biologik faolliklarga ega bo‘lgan kimyoviy moddalar ekstraksiya qilib olindi. Hozirda ushbu ekstraktlarning O‘zbekiston Respublikasi Fanlar Akademiyasining O‘simlik moddalari kimyosi institutida klinikoldi sinovlarini o‘tkazish ishlari olib borilmoqda.

Tibbiy uskunalar masalasida

Milliy olimpiya qo‘mitasi qoshidagi Respublika sport tibbiyoti ilmiy-amaliy markazining tibbiy uskunalar bilan ta’minlanganligi yuqori darajada desak mubolag‘a bo‘lmaydi. Markazda nafaqat sportchilar uchun muhim bo‘lgan tekshiruvlar, balki aholiga xizmat ko‘rsatish bo‘yicha ham barcha qulayliklar yaratilgan.

2020-yilgi Olimpiadaga tibbiy yo‘nalishdagi tayyorgarlik haqida

2017-yil 9-martdagi “O‘zbekiston sportchilarini 2020-yil Tokio shahri (Yaponiya)da bo‘lib o‘tadigan XXXII yozgi Olimpiya va XVI Paralimpiya o‘yinlariga tayyorgalik ko‘rish to‘g‘risida”gi PQ-2821-sonli qarorning ijrosini ta’minlash, O‘zbekiston Milliy olimpiya qo‘mitasining bu bo‘yicha ishlab chiqqan strategiyasi asosida hozirgi kunda har bir sportchiga individual yondashilmokda, ya’ni “sportchi pasporti” yaratildi. Uning bolalikdan to hozirga qadar o‘tkazgan kasalliklari, mashg‘ulotlar tartibi, erishilgan yutuqlari o‘rganib chiqilmoqda. Bu o‘z navbatida sportchi sog‘lig‘i, holati haqida to‘liq ma’lumotga ega bo‘lish imkoniyatini beradi. Qolaversa, sog‘lig‘i tomonidan oqsayotgan sohaga ko‘proq e’tibor berishga, uni bartaraf etishga yordam beradi.

Kelajakdagi rejalar

Kelajak uchun rejalarimiz ulkan. Bu borada bir qator loyihalarni o‘ylab qo‘yganmiz. Eng asosiylaridan biri, ilmiy saviyani ko‘tarish bo‘yicha oldinga qadam tashlashdir.

Yanada ko‘proq futbol va sport yangiliklaridan boxabar bo‘lishni istasangiz, “Daryo”ning Telegram’dagi rasmiy sport kanali — @daryo_sport’ga obuna bo‘ling!