Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) Yevropa mintaqaviy byurosi direktori Hans Klyuge rus agentligiga bergan intervyusida so‘nggi to‘rt yil ichida Yevropa mintaqasida 200 mingdan ortiq odam jazirama issiq tufayli vafot etganini ma’lum qildi.
Klyugening so‘zlariga ko‘ra, gap 2022-yildan 2025-yilgacha bo‘lgan davr haqida bormoqda.
“Oxirgi 20 yilda issiqlik bilan bog‘liq o‘lim holatlari 30 foizga oshdi. Bu shunchaki prognozlar emas, bu hozir sodir bo‘lmoqda”, dedi ekspert.
Mintaqadagi vaziyat va statistika
Yaqinda JSST 2026-yilning yozidagi rekord darajadagi issiqlik tufayli 10 mingdan ortiq odam vafot etgani haqida ma’lumot bergan edi. Klyuge bu raqamlar Yevropa mintaqasidagi faqatgina beshta davlatga tegishli ekanini tushuntirdi. JSSTning Yevropa mintaqasiga jami 53 ta davlat kiradi. Bular Yevropa va Markaziy Osiyo mamlakatlari, jumladan, Rossiya, Turkiya, Kavkazorti, Qozog‘iston, Qirg‘iziston va Tojikistondir.
Iyun oyida JSST aholini haddan tashqari issiqdan himoya qilish bo‘yicha yangi ko‘rsatmalarni e’lon qildi. O‘shanda tashkilot ushbu o‘lim holatlarining aksariyat qismining oldini olish mumkin bo‘lganini ta’kidladi.
Reuters agentligining EuroMOMO o‘lim monitoringi tarmog‘iga tayanib xabar berishicha, iyun oyi oxiridagi anomal jazirama paytida G‘arbiy Yevropa davlatlarida 10 mingdan ortiq qo‘shimcha o‘lim holatlari qayd etilgan. Vafot etganlarning aksariyati 65 yoshdan oshgan shaxslardir.
Davlatlar kesimidagi raqamlar
2026-yilda eng og‘ir vaziyat Germaniya, Fransiya, Belgiya, Ispaniya va Niderlandiyada kuzatildi. Jumladan:
Germaniyada Robert Kox instituti ma’lumotlariga ko‘ra, 2026-yil boshidan beri jazirama issiq tufayli 5100 kishi vafot etgan. Qurbonlarning aksariyati 75 yoshdan oshganlar.
Fransiyada 22-iyundan 28-iyungacha davom etgan anomal issiqlik haftasida 2025 ta o‘lim holati qayd etildi. Bu undan oldingi haftaga nisbatan deyarli uchdan bir baravar ko‘pdir.
Belgiyada 18-iyundan 1-iyulgacha bo‘lgan davrda 1747 ta qo‘shimcha o‘lim qayd etildi. Bu 2000-yildan beri iyun oyidagi jazirama uchun eng yuqori ko‘rsatkichdir.
Ispaniyada rasmiy hisob-kitoblarga ko‘ra, iyun oyidagi issiqlik to‘lqini 1029 kishining hayotiga zomin bo‘ldi.
Niderlandiyada haddan tashqari issiq bo‘lgan haftada 480 ga yaqin odam vafot etdi. Ularning aksariyati 80 va undan katta yoshdagi fuqarolardir.
Avvalroq Yevropadagi anomal issiqning asosiy sababi aniqlangani haqida xabar berilgandi. Kamerino universiteti professori, iqlimshunos Massimiliano Fazzinining tushuntirishicha, rekord darajadagi issiq havoga cho‘llardan kelayotgan subtropik antisiklonlar sabab bo‘lmoqda. Ular odatdagi okean antisiklonini siqib chiqarmoqda.
Olimning aytishicha, Sahroyi Kabir yoki Eron platosidan keladigan antisiklonlar juda kuchli bo‘lib, 6-8 kilometr balandlikkacha yetadi. Bu issiq havo massasi tog‘ tizmalaridan oshib o‘tayotganda pastga tushadi va siqilish hisobiga yanada qizib ketadi. Oqibatda yer yuzasidagi harorat haddan tashqari ko‘tariladi.
