Ўзбекистондаги 94 та ош тузи ишлаб чиқарувчи, сотувчи ва ундан фойдаланувчи корхонанинг бор-йўғи 24 тасида лабораториялар бор. Бу ҳақда 29 ноябрь куни Сенатда ўтказилган қўмиталарнинг қўшма мажлисида маълум қилинди.
Унда мазкур қўмиталар ҳамкорлигида ўтказилган “Йод етишмаслиги касалликлари профилактикаси тўғрисида”ги қонуннинг йодланган туз ва йодланган озиқ-овқат маҳсулотларини ишлаб чиқариш ҳамда қайта ишлашда хўжалик юритувчи субъектлар томонидан стандартларнинг мажбурий талабларига риоя этилиши устидан давлат назоратини амалга оширишга оид қисми ижросини ўрганиш натижалари муҳокама қилинди.
Ўзбекистон йод танқислиги бўйича оғир ҳудуд бўлиб қолмоқда. Масалан, 2023 йилда йод танқислиги касаллиги Қорақалпоғистон Республикаси, Сурхондарё, Жиззах, Бухоро вилоятларида мамлакат кўрсаткичларига нисбатан баланд бўлган. Шунингдек, болалар ва ўсмирлар орасида ҳам йод етишмовчилиги юқори. Ушбу кўрсаткичлар “йод танқислиги пандемияси” давом этаётганини англатади.
Маълум бўлишича, 94 та ош тузи ишлаб чиқарувчи, сотувчи ва ундан фойдаланувчи корхонанинг бор-йўғи 24 тасида лабораториялар бор. Фақатгина 72 тасида дозаторлар ўрнатилган. Аммо ўрнатилган айрим дозаторлар мутлақо талабга жавоб бермайди.
Ўрганишлар давомида Сирдарё вилоятида ҳеч қандай ҳужжатсиз тузни қайта ишлаш, сақлаш, қадоқлаш ва ташиш фаолияти билан ноқонуний шуғулланиб келаётган 4 та корхона аниқланган.
Ушбу корхоналарда тузни йодлаш дозаторлари мавжуд эмас. Омборларда маҳсулотларни сақлаш қоидаларига амал қилинмаган, қайта ишлаб чиқариш учун келтирилган бирламчи тузларнинг тегишли ҳужжатлари, хусусан, сертификатлари мавжуд эмас. Туз белгиланган талабга жавоб бермайдиган пакетларга қадоқланмоқда. Маҳсулот ишлаб чиқарилган саналар кўрсатилмаган ҳолда сотувга чиқарилмоқда. Айрим ҳолларда қадоқларга йодланган ош тузи деб, аслида, йодланмаган техник туз солинаётгани аниқланган.
Айрим тадбиркорлар тегишли қонунчилик ҳужжатларида белгиланган имтиёзларни суиистеъмол қилиб, аҳолининг соғлиғи учун зарарли бўлган маҳсулотларни сотишни давом эттирмоқда.
Мажлис якунлари бўйича қўмиталарнинг таклифлар акс этган қўшма қарори қабул қилинган.
