АҚШ президенти Дональд Трамп 16 апрель куни Исроил ва Ливан 10 кунлик муваққат оташкесимга эришганини маълум қилди. У буни Исроил бош вазири Биньямин Нетаньяху ва Ливан президенти Жозеф Аун билан ўтказган мулоқотидан сўнг Truth Social тармоғида эълон қилди. Бу ҳақда Al Jazeera хабар берди.
Сулҳ Тошкент вақти билан 17 апрель куни 03:00 дан бошлаб кучга киради.
“Икки етакчи ўз мамлакатлари ўртасида тинчликка эришиш мақсадида 10 кунга ўт очишни тўхтатишга келишиб олди”, деб ёзди Трамп.
Ливан бош вазири Наваф Салом X ижтимоий тармоғида ушбу баёнотни олқишлади. У ўт очишни тўхтатиш урушнинг биринчи кунидан бошлаб Ливаннинг асосий талаби бўлганини таъкидлади. Унинг айтишича, бу 14 апрель куни Вашингтонда бўлиб ўтган Ливан ва Исроил расмийлари учрашувининг асосий мақсади эди.
Салом, шунингдек, урушда ҳалок бўлганлар ҳақига дуо қилиб, бомбардимонлар ва босқин туфайли ўз уйларини ташлаб кетишга мажбур бўлган бир миллиондан ортиқ инсон имкон қадар тезроқ қайтишига умид билдирди.
Уруш қандай бошланган эди?
Ливан Эрондаги урушга 2 март куни аралашган. Ўшанда Эрон томонидан қўллаб-қувватланувчи “Ҳизбуллоҳ” гуруҳи Исроил томон ракеталар учирди. Бу 28 февраль куни Исроилнинг Эронга қарши кенг кўламли ҳужуми оқибатида олий раҳнамо Оятуллоҳ Али Хоманаийнинг ўлдирилишига жавоб сифатида изоҳланди.
Исроил кучларининг ҳарбий ҳаракатлари оқибатида Ливанда 2100 дан ортиқ одам ҳалок бўлди, минглаб кишилар яраланди. Мамлакат ҳудудининг қарийб 15 фоизи мажбурий эвакуация ҳудудига айланди. Ливан Соғлиқни сақлаш вазирлиги маълумотларига кўра, сўнгги икки кун ичида Тир туманидаги зарбалар оқибатида тўққиз киши, жумладан, бир нафар тиббиёт ходими ҳаётдан кўз юмган.
Дипломатик саъй-ҳаракатлар
Трамп 16 апрель куни Нетаньяху ва Ауннинг ўзаро келишмовчиликларни ҳал қилиш истаги борлигини ва яқин орада тўғридан тўғри музокаралар ўтказишини маълум қилди. У вице-президент Жей Ди Венс, давлат котиби Марко Рубио ва Бирлашган штаб бошлиқлари қўмитаси раиси Ден Кейнга барқарор тинчлик йўлида ишлашни топширди.
Мазкур сулҳдан бир оз олдин Марко Рубио Ливан президенти билан телефон орқали мулоқот қилди. Унда Жозеф Аун Нетаньяху билан гаплашишдан бош тортди. Вашингтон Ливаннинг бу позициясини тўғри тушунишини билдирди.
Al Jazeera мухбири Алан Фишернинг хабар беришича, Трамп икки етакчини телефон орқали бир вақтда гаплаштирмоқчи бўлган. Бироқ Ливан томони ўт очишни тўхтатиш режими ўрнатилмагунча бунга рози бўлмаслигини билдирган.
АҚШ ва Исроилнинг таъкидлашича, келаси ҳафта муддати тугайдиган алоҳида АҚШ–Эрон сулҳи Ливанга тааллуқли эмас. Янги музокаралар Покистонда ўтказилиши кутилмоқда.
Эрон Ливандаги ўт очишни тўхтатишни ҳар қандай мулоқот учун асосий шарт қилиб қўйган эди. Эрон парламенти спикери бу ердаги урушни тўхтатишни АҚШ билан урушни тугатиш каби муҳим деб атаган.
Бироқ “Ҳизбуллоҳ” ушбу келишувда иштирок этмаяпти ва дипломатик жараённи очиқчасига рад этмоқда. Гуруҳ вакиллари Исроил билан музокараларни хато деб атаб, Ливан ҳукуматини ён беришда айбламоқда.
