Эрон Ядро қуролини тарқатмаслик тўғрисидаги шартномадан чиқиши мумкин. Мамлакат парламенти тегишли таклифни кўриб чиқади. Бу ҳақда Эрон парламенти спикери ўринбосари Али Никзадга таяниб “РБК” хабар берди.
Никзаднинг сўзларига кўра, ҳозирда ташаббуснинг халқаро оқибатлари ўрганилмоқда. Шундан сўнг ҳужжат “ўта муҳим” белгиси билан муҳокамага киритилади. Бу депутатлар ҳужжатни шу куннинг ўзида кўриб чиқиши кераклигини англатади.
Никзад Эрон 2025 йил сентябрь ойида Атом энергияси бўйича халқаро агентлик (МАГАТЭ) билан ҳамкорликни тўхтатганини эслатди. У агентлик бош директори Рафаэл Гроссини танқид қилиб, уни Эронга текширувлар билан келиб, мамлакат расмийларини мақтаб, бироқ кейинчалик Эрон ҳақида салбий ҳисоботлар тайёрлаган шахс сифатида таърифлади.
“МАГАТЭ бош директори ёки у ерда ишлайдиган бошқа шахслар бизга ядро энергетикаси соҳасида ёрдам беради, деб умид қилишимиз учун бирор асос борми? Албатта, йўқ”, деди Никзад.
У МАГАТЭ билан ҳамкорликни тўхтатиш Эрон учун фойдали бўлганини айтди. Аввалроқ Эрон ташқи ишлар вазири Аббос Ароқчи Теҳрон ядро қуролини яратиш арафасида экани ҳақидаги даъволарни асоссиз деб атаганди. У Эрон 1970 йилдан бери Ядро қуролини тарқатмаслик тўғрисидаги шартнома иштирокчиси эканини таъкидлаб, мамлакатнинг ядро дастури тинч мақсадларга хизмат қилишини билдирган.
АҚШ ва Исроил 2025 йил июнь ойида Натанз, Фордо ва Исфаҳондаги ядровий обектларга зарбалар берганди. Мазкур ҳужумлардан сўнг Эрон уранни бойитиш учун фойдаланиладиган минглаб сентрифугаларини Пикакс тоғидаги туннелларга кўчирган. 13 июль куни АҚШ президенти Дональд Трамп биринчи марта Пикаксни зарба бериш учун эҳтимолий нишон деб атаганди.
Пикакс тоғи (Эронда Куланг номи билан танилган) мамлакатнинг асосий ядровий обектларидан бири яқинида жойлашган. У йиллар давомида АҚШ ва Исроил кузатуви остида қолмоқда. Тоғдаги ерости мажмуаси 2020 йилдаги портлашда жиддий шикастланган сентрифугаларни йиғиш заводининг ўрнига қурилган. Экспертлар баҳосига кўра, туннеллар 90–140 метр чуқурликкача кириб борган ва у ерда бир нечта ядровий обектлар учун етарли жой мавжуд. МАГАТЭ обектга кириш ҳуқуқига эга эмас, Эрон эса агентликка у ердаги ишлар ва режалар ҳақида маълумот бермайди.
Reuters сунъий йўлдош тасвирларига таяниб, Эрон 2025 йилдаги ҳужумларда зарар кўрган ядро ва ракета обектларини қайта тиклаётгани ҳақида хабар берганди. Улар орасида Натанз ва Исфаҳондаги туннеллар, Шероз ва Қум яқинидаги ракета базалари бўлган.
