6 ноябрь куни Вашингтонда Марказий Осиё давлатлари раҳбарларининг АҚШ президенти Дональд Трамп иштирокида “С5+1” форматидаги саммит бўлиб ўтади. Бу – Дональд Трампнинг Марказий Осиё раҳбарларини бир даврада жамлаган биринчи халқаро учрашуви ҳисобланади. Саммит доирасида нафақат геосиёсий, балки иқтисодий ва маданий ҳамкорликнинг янги йўналишлари муҳокама қилинади.
“Дарё” Трамп ва Марказий Осиё президентлари ўртасидаги сўнгги етти йил ичида амалга ошган 11 та учрашувни бир материалга жамлади.
Қозоғистон: икки президент – тўрт мулоқот
Дональд Трамп шу кунга қадар Қозоғистоннинг собиқ президенти Нурсултон Назарбоев билан ҳам, амалдаги президент Қосим-Жўмарт Тўқаев билан ҳам икки мартадан кўришган.
Назарбоевнинг биринчи учрашуви 2017 йил май ойида Ар-Риёддаги саммитда бўлиб ўтган бўлса, иккинчиси 2018 йил январда Вашингтонда ўтказилган расмий ташриф давомида ташкил этилган. Ташриф давомида Оқ уйдаги музокаралар якунида “Қозоғистон ва АҚШ: ХХИ асрда кенгайтирилган стратегик ҳамкорлик” номли баёнот қабул қилинган.
Тўқаев ва Трамп илк бор 2019 йил сентябрда БМТ Бош Ассамблеясининг 74-сессиясида қисқа суҳбат ўтказган, сўнгги мулоқот эса яқинда, 2025-йилнинг сентябрь ойида Нью-Ёркда БМТ Бош ассамблеяси 80-сессияси доирасида бўлиб ўтган.
Трамп билан суратга тушган собиқ раҳбарлар
Қирғизистоннинг амалдаги президенти Садир Жапаров ҳалигача Дональд Трамп билан юзма-юз учрашмаган. У 2025 йил 6 ноябрь куни илк маротаба АҚШ раҳбари билан юзма-юз кўришади.
Бироқ, шу кунга қадар аввалги давлат раҳбарлари Алмазбек Атамбаев ва Сўронбай Женбеков Трамп билан учрашиб, қисқа мулоқотлар ўтказишган. Алмазбек Атамбаев ва рафиқаси Раиса Атамбаева Трамп ва Мелания билан 2017-йилдаги БМТ сессияси доирасида ташкил этилган расмий қабул маросимида суратга тушган бўлса, Жээнбеков 2018-йилдаги БМТ Ассамблеясининг 73-сессиясида қисқа суҳбатлашган.
Ўшанда Оқ уй томонидан эълон қилинган суратлар ижтимоий тармоқларнинг қирғиз сегментида кенг муҳокамаларни келтириб чиқарган.
Раҳмон ва Трампнинг унутилмас учрашуви
Тожикистон президенти Имомали Раҳмон ва Дональд Трамп фақат бир маротаба, 2017 йил май ойидаги Ар-Риёд саммитида кўришган.
Очиқ маълумотларга кўра, Туркманистоннинг собиқ раҳбари Гурбангули Бердимуҳамедов ва амалдаги президент Сердар Бердимуҳамедовларнинг АҚШ президенти Дональд Трамп билан учрашмаган.
Ўзбекистон ва АҚШ муносабатлари: 16-йиллик танаффусдан сўнг янги саҳифа
Президент Шавкат Мирзиёев ва Дональд Трамп илк бор 2017 йил 21 май куни Ар-Риёддаги “Араб–мусулмон мамлакатлари ва АҚШ саммити” доирасида кўришган.
Иккинчи мулоқот ҳам ўша йил сентябрда, БМТ Бош Ассамблеясининг 72-сессияси чоғида бўлиб ўтди. Ўшанда икки мамлакат президентлари ва уларнинг рафиқалари билан бирга суратга тушган. Шунингдек, Трамп Шавкат Мирзиёевга ўзининг қутлов мактубини ҳам йўллаган эди.
Тарихий аҳамиятга эга учинчи учрашув 2018 йил май ойида Вашингтонда бўлиб ўтди — бу Ўзбекистон раҳбарининг сўнгги 16 йил ичида АҚШга қилган илк расмий ташрифи эди. Ташриф давомида икки давлат раҳбарлари стратегик шериклик, хавфсизлик ва иқтисодий ҳамкорлик йўналишларини муҳокама қилган.
Бундан кўриниб турибдики, Дональд Трамп билан энг кўп учрашган Марказий Осиё раҳбари — Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев ҳисобланади. Улар жами тўрт марта кўришган бўлиб, бу нафақат сон жиҳатидан, балки мазмунан ҳам энг фаол дипломатик алоқани англатади.
Трампнинг Мирзиёев ҳақида “бир сўзли инсон ва биз яна кўплаб йўналишларда биргаликда ишлашда давом этамиз” дея билдирган илиқ фикрлари ҳам Ўзбекистон АҚШнинг Марказий Осиёдаги стратегик ва ишончли ҳамкори эканлигидан далолатдир.
Умиджон Мамарасулов
тайёрлади
