Эпштейн “масжиди” учун Ўзбекистондан плиталар, Каъбанинг кисвалари олиб келинган — NYT

Америкалик молиячи ва жинсий жиноятчи Жеффри Эпштейн ўз оролидаги “масжид” қурилиши учун Каъбадан келтирилган кисва, Ўзбекистондаги масжиддан олиб келинган плита ва Сурия меъморчилиги нусхасидан фойдалангани маълум бўлди. Бу ҳақда The New York Times хабар берди.

Журналистлар Эпштейннинг ёзишмаларини ўрганиб, унинг шахсий оролидаги ғайриоддий биноси ҳақида маълумот топди. Жинсий жиноятчи қандай қилиб Қуръон оятлари туширилган кисвага эга бўлгани ойдинлашди.

У йиллар давомида ишбилармонлик битимлари ва севимли машғулотлари ортидан Яқин Шарқ бўйлаб алоқалар ўрнатди. Эпштейн шахсий оролидаги бинони безаш учун ноёб исломий артефактларни сотиб олиш ва атрофида бой ҳамда қудратли одамлар тармоғини кенгайтириш билан машғул бўлди.

Саудия Арабистони қироллик саройи билан боғлиқ алоқалар орқали Эпштейн валиаҳд шаҳзода Муҳаммад бин Салмон билан учрашувга эришди. Шунингдек, бир пайтлар Каъбанинг ички ва ташқи деворларини безаб турган ёпинчиқларни қўлга киритди.

Эпштейннинг иштиёқи 2014-йилда олинган битта фотосуратда мужассамланган. Расмда у амирликларнинг таниқли амалдори Султон Аҳмад бин Сулаем билан акс этган. Улар Эпштейннинг Нью Йоркдаги уйида полга ёйилган кисвалардан бирини томоша қилмоқда.

Бин Сулаем америкалик молиячининг атрофидаги бошқа шахслар каби охир-оқибат бу алоқалари туфайли обрўсизланиб, зарар кўрди. 2026 йилнинг бошида у Дубайдаги порт оператори — DP World компанияси раҳбарлигидан кетишга мажбур бўлди. Эпштейннинг санъат коллекциясини кенгайтиришга интилиши АҚШ Адлия вазирлиги томонидан январда эълон қилган миллионлаб саҳифалик файлларда янада ойдинлашди.

Ҳужжатларда Эпштейннинг Кариб денгизидаги шахсий оролидаги ғалати биноси ҳақидаги сирни очиқлади. Унинг қурилиши ва безатилиши йиллар давомидаги жумбоққа ҳам аниқлик киритди. Олтин гумбазли кўк ва оқ рангдаги бино мусиқа хонаси, павильон, ибодатхона ва ҳатто оккулт ибодатхона сифатида таърифланган. Аммо Эпштейн ва унинг ҳамкорлари ўртасидаги кўп йиллик ёзишмалар, бино учун ёлланган дизайнер билан суҳбат унинг асл мақсадини ёритиб беради. Дунёвий яҳудий бўлган Эпштейн учун бу бино “масжид” эди.

“Масжид” қурилиши

Эпштейннинг исломий дизайнга бўлган қизиқиши анча аввал бошланган. 2003 йилда у шахсий хонадондаги энг катта форс гиламига эгалик қилишини айтиб мақтанган. 2009 йилда Эпштейн “исломий боғ” билан ўралган турк ҳаммомини лойиҳалаш учун меъморлар ёллаган.

Тез орада у бу режасини бекор қилган ва ўрнига ўзи 5 Palms (5 та Палма) деб атаган бинода “мусиқа хонаси” қуришга рухсатнома олган. Ўшанда у қадимий Яқин Шарқ масжидлари тасвирлари туширилган дизайн ғояларини электрон почта орқали юборган.

2011 йилда Эпштейн ҳақиқий плиткаларни топиш мақсадида Ўзбекистондаги танишларига мурожаат қилган ва “Улар ички деворлар учун, масжидга ўхшаб ишлатилади”, деган. Лойиҳа учун руминиялик дизайнер Ион Никола ёлланган. Март ойида берган интервьюсида Никола Эпштейн бинони мунтазам равишда ўзининг “масжиди” деб атаганини тасдиқлади. Америкалик молиячи бинони қачонлардир ҳақиқий масжид сифатида ишлатишни режалаштирганми ёки йўқми, номаълумлигича қолмоқда.

Эпштейннинг ёзишмалари шуни кўрсатадики, 2013 йилда у Николага Суриянинг Ҳалаб шаҳридаги ХВ асрга оид, олтин гумбазли, ботиқ равоқли ва йўл-йўл тошли Ялбуғоҳ ҳаммомининг расмини юборган ва шунга ўхшаш эскизларни тайёрлашни сўраган. Бошқа вазифалар қаторида Эпштейн арабча “Аллоҳ” сўзини ўзининг исмлари бош ҳарфлари билан алмаштирадиган дизайнни сўраган.

“Эсингизда бўлса, биз қора ва оқ рангдаги арифметик ёзувларни кўргандик, ундаги Аллоҳ ёзуви ўрнига мен J ва E ҳарфлари бўлишини ўйладим”, деб ёзган у Николага.

Дипломат ва шаҳзода

Тахминан 2010 йилда Эпштейн масжид ва бизнес ҳақидаги орзуларини рўёбга чиқаришга ёрдам берадиган одам билан дўстлашди. Бу норвегиялик дипломат Терже Род-Ларсен эди. Ҳужжатлар шуни кўрсатадики, улар тез-тез бизнес, шахсий ва халқаро масалалар бўйича хабарлар алмашган.

Саудия Арабистони уларнинг узоқ йиллик ёзишмаларида одатий мавзу эди, аммо қироллик ҳақидаги гаплар 2016 йилда кучайди. Ўша пайтда валиаҳд шаҳзода ўринбосари бўлган Муҳаммад бин Салмон давлатга тегишли Aramco нефть компаниясини биржага чиқармоқчи эди. Эпштейн эса унинг молиявий маслаҳатчисига айланишни умид қилган.

Род-Ларсен америкалик молиячини Саудия қироллик саройи маслаҳатчиси Раафат ас-Саббоҳ ва унинг ёрдамчиси Азиза ал Аҳмадий хоним билан таништирган. Улар орқали Эпштейн шаҳзода Муҳаммадни ўзига оғдириш учун кампания олиб борган. Жумладан, Нью Йоркда улар билан учрашган ва тақдимотни шахсан ўзи кўрсатишни сўраган. У мусулмонлар ўзаро фойдаланиши учун “шариат” деб номланган янги валюта яратиш таклифини илгари суришга интилган. 

Азиза ал Аҳмадий (шаҳзоданинг ёрдамчиси) Эпштейнга Саудия консуллигига боришни айтган. Унга у ерда: “Менда шаҳзода Муҳаммад бин Салмоннинг шахсий таклифномаси бор” деб айтишни сўраган. Бу Эпштейнга виза олиш ва мамлакатга кириш учун “яшил чироқ” бўлган.

Эпштейн қиролликка етиб борганидан сўнг Род-Ларсенга ўзининг Муҳаммад бин Салмон билан ҳазиллашиб тушган иккита фотосуратини электрон почта орқали юборган. Ушбу суратлардан бирини у кейинчалик Нью Йоркдаги уйининг кўзга кўринган жойига қўяди.

Муқаддас қадамжо ёдгорликлари

Ал Аҳмадий ва Эпштейн 2017 йил бошида Нью Йоркда учрашган. Шу билан бирга, уларнинг ёрдамчилари Саудия Арабистонидан Эпштейннинг оролига юборилаётган кисва бўйича ўзаро ёзишмалар олиб борган. Аҳмадийнинг вакили тез орада “масжид учун” яна нарсалар юборилишини айтган.

“Биз Каъбадан 3 та ёпинчиқ оляпмиз”, деган Эпштейннинг ёрдамчиси божхона брокерига.

Алоҳида ҳужжатда нақшинкор ёпинчиқларнинг расмлари келтирилган. Ҳужжатда айтилишича, улардан бири “Каъбанинг ички қисмида ишлатилган”, иккинчиси “кисва” деб аталиб, зиёратгоҳнинг ташқи қисмини қоплаган, учинчиси эса Маккадаги махсус заводда ишлаб чиқарилган.

Ҳар йили Каъба учун қиймати қарийб 5 миллион долларга тенг янги ёпинчиқ тайёрланади. Уни юзлаб ҳунармандлар қироллик устахонасида, тахминан 680 кг ипак ҳамда 115 кг олтин ва кумуш иплардан фойдаланган ҳолда тикади.

Кисва ечиб олингач, у бўлакларга ажратилади. Бу матолар муассасалар ёки алоҳида шахсларга совға қилиниши, ёхуд хайрия аукционлари учун тарқатилиши мумкин. Ал Аҳмадий хоним Эпштейн билан ёзишмасида кисванинг аҳамиятини тушунтирган.

“Қора бўлакка турли мазҳабдаги камида 10 миллион мусулмон, сунний, шиа ва бошқалар қўл теккизган. Улар Каъба атрофини етти марта айланиб, имкон қадар унга тегишга ҳаракат қилади ва ўз дуолари, истаклари, кўз ёшлари ҳамда умидларини шу матога қолдиради. Шундан сўнг уларнинг барча дуолари ижобат бўлишига умид қилади”, деган у.

Ал Аҳмадий бу парчаларни қаердан олгани номаълум.

Қора булутлар

2017 йилда “Мария” тўфони Кариб денгизи бўйлаб Эпштейннинг оролига ҳам катта талафот етказди. Ҳужжатлардан бирида “масжид” ичидаги айрим буюмлар вайрон бўлгани ёки зарар кўргани айтилади.

Аммо ноқулай об-ҳаво шароити Эпштейн ва унинг атрофидаги одамларни қийнаётган ягона муаммо эмасди. Муҳаммад бин Салмон валиаҳд шаҳзода даражасига кўтарилди ва Эпштейннинг маслаҳатларини рад этди, бу эса молиячини ғазаблантирди.

“Қироллик ҳозир ‘яҳудий кўрсатмалариъга амал қилмагани сабабли жуда кўп қимматли ёрдамга муҳтож”, деб ёзган у Род-Ларсенга.

2018 йил октябрь ойида Истанбулдаги Саудия Арабистони консуллигида журналист Жамол Қошиқчи ўлдирилгандан сўнг Эпштейн дипломат Род-Ларсенга шаҳзода Муҳаммад буйруқ бергани ҳақидаги даъволарни ёзган. Валиаҳд шаҳзода Қошиқчини ўлдиришга буйруқ берганини рад этган.

“Унинг боши узра қора булутлар айланмоқда ва бу тарқалиб кетмайди”, дея Эпштейнга жавоб берган дипломат.

Эпштейн учун бу прогноз ўзига нисбатан тез орада ҳақиқатга айланди. Бир неча ҳафта ўтгач, Миами Herald нашри ўтказган суриштирув Эпштейннинг 2008 йилдаги прокурор билан келишувининг сирли тафсилотларини фош этди ва бу охир-оқибат унинг таназзулига сабаб бўлди.

Ўшанда округ қамоқхонасида ўтириб бериши эвазига Эпштейнга оғирроқ айбловлар бўйича жиноий жавобгарликка тортилмаслик ваъда қилинган. У 2019 йил июль ойида янги айбловлар билан ҳибсга олинди. Кейинги ойда Эпштейн ўз оролига эгалик ҳуқуқини хусусий трастга ўтказди. Икки кундан сўнг у Манхеттендаги федерал қамоқхонада ўзини осган ҳолда ўлик топилди.