Ar-Riyod — osmono‘par binolar bilan to‘lib-toshayotgan shahar. Bu yerda yangi va mahobatli imoratlar shiddat bilan qad rostlayapti. Zamonaviy texnologiyalarni keng joriy etish orqali u kun sayin dunyoning eng rivojlangan megapolislari qatoridagi o‘rnini mustahkamlab boryapti. Biroq Ar-Riyod markazida shunday maskan borki, bu yerda vaqt to‘xtab qolgandek tuyuladi. Qolaversa, gavjum shahar shovqini, hayot uchun kurash tashvishlaridan bir zum qutulish imkonini beradi. Gap Qirol Abdulaziz tarixiy markazi, boshqacha aytganda, Murabba saroyi haqida bormoqda.
1930-yillarning oxirida qurilgan ushbu saroy Saudiya Arabistoni asoschisi qirol Abdulaziz bin Abdulrahmon Al Saudning asosiy qarorgohi va ish joyi sifatida xizmat qilgan. Murabba so‘zi arabchadan tarjima qilganda kvadrat ma’nosini anglatadi. Bu majmuaning geometrik shakli va me’moriy tuzilishi bilan bog‘liq.
Saroyning shahar kengayishidagi ahamiyati ham ulkan. Boisi u o‘sha paytlar Ar-Riyod devorlaridan tashqarida qurilgan ilk yirik majmua edi. Al-Murabba 1953-yilgacha mamlakatning eng muhim hujjatlari imzolanadigan, xorijiy delegatsiyalar qabul qilinadigan maskan hisoblangan.
Al-Murabba qirollik iqlimi va qadriyatlariga mos qurilgan. Uni barpo etishda Nadjiy me’morchiligiga murojaat etilgani yaqqol seziladi. Devorlarni ko‘tarishda loydan yasalgan g‘ishtlardan foydalanilgan. Tom qismini yopishda esa akatsiya hamda xurmo daraxti shoxlari qo‘llangan. Majmua umumiy maydoni saroy, xo‘jalik va qo‘riqlash binolari va bog‘ bilan qo‘shib hisoblaganda, 32 gektarni tashkil etadi. Al-Murabbaning yuqori qavatida qirol qabulxonalari va ish kabineti joylashgan. Majmuada, bundan tashqari, ichki hovli ham mavjud.
Al-Murabba qirol Abdulaziz vafot etgan 1953-yildan so‘ng o‘z ahamiyatini yo‘qotdi. Biroq 1980-yillarning oxirida saroyni asl holatiga qaytarish va tarixiy yodgorlik sifatida saqlab qolish uchun keng ko‘lamli ta’mirlash ishlari boshlandi. 1999-yili qirollik tashkil topganining hijriy taqvim bo‘yicha 100 yilligi nishonlanib, shu munosabat bilan saroy muzey sifatida jamoatchilik uchun ochildi. Uni ko‘rish uchun har yili, taxminan, yarim million mahalliy va xorijlik sayyohlar keladi.
