2025-yilning sentyabr oyi o‘zbek sporti solnomasiga oltin harflar bilan yoziladigan bo‘ldi. Angliyaning Liverpul shahrida o‘tkazilgan kattalar o‘rtasidagi Jahon chempionati o‘z poyoniga yetdi. O‘zbekiston milliy terma jamoasi ushbu nufuzli turnirni 11 ta medal bilan yakunlab, jahon boksidagi o‘z mavqeini yana bir bor mustahkamladi. Biroq, bu muvaffaqiyat ortida shunchaki jismoniy tayyorgarlik emas, balki o‘n yilliklar davomida shakllangan ulkan tizim, murabbiylar mahorati va milliy ruh yotibdi. Bugun nafaqat boks ishqibozlari, balki xalqaro ekspertlar ham bir savol ustida bosh qotirmoqda: Nega o‘zbek bokschilari uzoq muddatdan buyon dunyo reytinglarining yuqori pog‘onalarini hech kimga bermay kelmoqda?
Liverpul ringlaridagi qahramonlik: faktlar va raqamlar
Turnirning so‘nggi kuni O‘zbekiston uchun haqiqiy g‘alaba bayramiga aylandi. Kunning birinchi yarmidayoq ringga ko‘tarilgan uch nafar bokschimiz — Asadxo‘ja Mo‘ydinxo‘jayev, Javohir Ummataliyev va To‘rabek Habibullayevlarning barchasi oltin medallarni naqd qilishdi.
Ayniqsa, -65 kg vazn toifasida Asadxo‘ja Mo‘ydinxo‘jayevning braziliyalik Yuri Reyis ustidan qozongan 4:1 hisobidagi g‘alabasi ko‘plab xorijiy mutaxassislarning e’tiboriga tushdi. Sababi bu Asadxo‘janing ikkinchi jahon chempionligi edi. -80 kg vaznda Javohir Ummataliyevning fransiyalik raqibini 5:0 hisobida “savalab” tashlashi esa o‘zbek boksidagi yangi avlodning kuchi qanday ekaniga yaqqol misoldir. -90 kg vazndagi To‘rabek Habibullayev va -85 kg vazndagi Akmaljon Isroilovlarning g‘alabalari terma jamoamizning o‘rta va og‘ir vaznlarda ham dunyoda tengsiz ekanini isbotladi. Garchi Navbahor Hamidova va Jahongir Zokirovlar hakamlarning biroz munozarali qarorlari sabab kumush medal bilan cheklangan bo‘lsalar-da, ularning ko‘rsatgan jangi oltin medalga loyiq edi. Yakunda 11 ta medal bilan O‘zbekiston umumjamoa hisobida ikkinchi o‘rinni egalladi, biroq oltin medallar sifati va jang uslubi bo‘yicha dunyoning birinchi raqamli jamoasi ekanini yana bir bor tasdiqladi.
Nega aynan O‘zbekiston? Muvaffaqiyatning uchta ustuni
O‘zbek boksining o‘sish tendensiyasi tasodifiy emas. Bu uzoq muddatli strategiyaning mahsulidir. Tahlillar shuni ko‘rsatadiki, bu muvaffaqiyatlar uchta asosiy omilga tayanadi:
- Akademik maktab va uzviylik: O‘zbekistonda boks bo‘yicha o‘ziga xos “konveyer” tizimi yaratilgan. Sport maktablaridan boshlab, olimpiya zaxiralari kollejlari va milliy terma jamoagacha bo‘lgan yo‘l qat’iy tartibga solingan. Bir avlod (masalan, Riodagi “oltin avlod”) ketishi bilan ularning o‘rnini bosuvchi munosib yoshlar allaqachon tayyor turadi. Liverpuldagi natijalar shuni ko‘rsatdiki, bizda “ikkinchi raqamlar” tushunchasi yo‘q, har bir vaznda kamida 2-3 nafar jahon darajasidagi yetakchilar bor.
- Murabbiylik salohiyati va yangicha yondashuv:
Murabbiylari o‘zbek boks maktabining o‘ziga xos shiddatini jahon boksining eng ilg‘or va zamonaviy tendensiyalari bilan mahoratli tarzda uyg‘unlashtira olishdi.
Tezkor oyoq harakatlari, kuchli zarba va eng muhimi — taktik intizom. Liverpulda biz ko‘rdikki, har bir raqib uchun alohida strategiya ishlab chiqilgan. Murabbiylarimiz nafaqat jismoniy holatga, balki psixologik tayyorgarlikka ham ulkan e’tibor qaratishmoqda. - Davlat e’tibori va ijtimoiy lift: O‘zbekistonda boks — eng ommabop sport turlaridan biri. Davlat tomonidan g‘olib sportchilarga ko‘rsatilayotgan yuksak ehtirom va moddiy rag‘bat yoshlar uchun ulkan motivatsiya manbaidir. Ko‘plab chekka qishloqlardagi yoshlar uchun boks nafaqat sport, balki o‘z hayotini o‘zgartirish, vatanini dunyoga tanitish uchun asosiy “ijtimoiy lift” vazifasini o‘tamoqda.
O‘sish tendensiyalari
So‘nggi yillarda o‘zbek boksida sezilarli sifat o‘zgarishlari kuzatilmoqda. Birinchidan, ayollar boksining rivojlanishi. Navbahor Hamidovaning Liverpuldagi kumush medali o‘zbek qizlarining ham jahon arenalarida o‘z so‘zini aytishni boshlaganidan dalolat. Ikkinchidan, ilmiy yondashuv. Hozirda terma jamoada dietologlar, massajchilar, psixologlar va tahlilchilar guruhi faoliyat yuritmoqda. Har bir zarba kuchi, nafas olish darajasi kompyuter tahlillari orqali tekshiriladi.
Bundan tashqari, O‘zbekiston xalqaro boks diplomatik maydonida ham faollashmoqda. Dunyo boks tashkilotlari o‘rtasidagi ziddiyatli vaziyatlarda O‘zbekiston o‘z pozitsiyasini saqlab qolgan holda, sportchilar manfaatini birinchi o‘ringa qo‘ymoqda. Liverpul turniri bizga xalqaro hakamlik tizimidagi o‘zgarishlarga tezkor moslashish kerakligini ham o‘rgatdi.
Xulosa o‘rnida shuni aytish mumkinki, Liverpuldagi 11 ta medal — bu shunchaki jismoniy g‘alaba emas, bu o‘zbek xalqining metin irodasi va intellektual salohiyatining tantanasidir. O‘zbekiston boks bo‘yicha jahon gegemonligini saqlab qolishi uchun barcha imkoniyatlarga ega. 2025-yil sentyabr voqealari bizga shuni ko‘rsatdiki, o‘zbek boksining o‘sish tendensiyasi hali o‘zining cho‘qqisiga yetgani yo‘q. Bizni oldinda yangi olimpiadalar, yangi jahon chempionatlari va eng muhimi — yangi nomlar kutmoqda. O‘zbekiston boks olamida nafaqat ishtirokchi, balki o‘yin qoidalarini belgilab beruvchi asosiy kuchga aylandi. Bu yo‘lda bizga hamisha mardlik va shijoat yor bo‘lishiga ishonamiz.
