Бир пайтлар “Арсенал”нинг бўлажак юлдузи сифатида кўрилган Жей Эммануэл-Томас фаолиятини Англия қуйи лигаларида давом эттиришга мажбур бўлди. 2024 йилда эса унинг ҳаётида бундан ҳам оғир бурилиш юз берди. Футболчи Таиланддан Буюк Британияга 600 минг фунт стерлинглик гиёҳванд моддаларни олиб кириш схемасида иштирок этгани учун қўлга олинди.
Орадан бир йил ўтиб, Эммануэл-Томас айбини тан олди ва тўрт йилга озодликдан маҳрум этилди. Шу тариқа, унинг футболчилик фаолияти ҳам деярли якунланди.
“Арсенал”нинг катта умиди
Лондонда туғилган Эммануэл-Томас саккиз ёшида “Арсенал” академиясига қўшилди. У клубнинг иқтидорли футболчилардан иборат авлодининг энг истиқболли вакилларидан бири эди.
Бўйи, кучи ва техникаси билан ажралиб турган футболчи фаолиятининг дастлабки босқичида деярли барча позицияларда синаб кўрилди. Мураббийлар уни марказий ҳимоячи ёки ҳужумчи сифатида кўрган бўлса, Арсен Венгер унинг ҳужумдаги имкониятлари кўпроқ эканини таъкидлади.
Эммануэл-Томас 16 ёшидаёқ “Арсенал”нинг 18 ёшгача бўлган жамоасига сардор этиб тайинланди. 2008/2009 йилги мавсумда эса жамоаси билан ёшлар ўртасидаги Англия Кубоги финалида “Ливерпуль”га қарши майдонга тушди. Ўша таркибда Жек Уилшир, Франсис Коклен, Анри Лансбери ва Эммануэл Фримпонг каби футболчилар ҳам бор эди.
2010 йил январида, 19 ёшида Эммануэл-Томас Арсен Венгер бошчилигидаги асосий жамоада дебют қилди. У Англия Кубогидан ўрин олган “Сток Сити”га қарши учрашувда Тео Уолкотт, Сеск Фабрегас, Сол Кемпбелл ва Микаэл Силвестр каби футболчилар билан бирга асосий таркибда майдонга тушди.
Ўша йилнинг октябрида “Челси”га қарши ўйинда ҳам иштирок этган Эммануэл-Томас кейинчалик “Ньюкасл”га қарши Лига Кубоги баҳсида ҳам захирадан ўйинга қўшилди. Ўйиндан кейин сўнг Венгер ёш футболчининг имкониятларини юқори баҳолади.
“Жей менинг эшигимни қаттиқ тақиллатмоқда. Унда катта салоҳият бор. Жисмоний имкониятлари ҳам жуда яхши. Қанчалик юқори даражага чиқиши эса ўзига боғлиқ. Чунки унинг имкониятлари жуда катта”, деганди Венгер.
Франциялик мутахассис Эммануэл-Томас келажакда нафақат яхши, балки катта футболчи бўлиши мумкинлигини ҳам таъкидлаган. Бироқ бу умидлар ўзини оқламади. Футболчи “Арсенал” сафида яна атиги икки марта майдонга тушди (“Шахтёр”га қарши Чемпионлар Лигаси ва “Уиган”га қарши Англия Кубоги). Шундан сўнг “Арсенал” сафида бошқа ўйин ўтказмади.
“Арсенал”дан кетиш
Жисмоний имкониятларига қарамай, Эммануэл-Томас техник хатолари сабаб асосий таркибда ўз ўрнини топа олмади. Футболчининг ўзи ҳам Лондонда фаолиятини давом эттириш қийинлигини англаб етганди.
“Бир пайт келиб, асосий таркибдаги футболчиларга қарайсиз. Ўз позициянгизда сиздан олдинда турган ўйинчиларни кўриб, уларга етиш учун қанчалик кўп ишлашингиз кераклигини тушунасиз”, дея таъкидлаган у.
2011 йилда Эммануэл-Томас “Арсенал”ни тарк этди. Унгача ҳужумчи “Блекпул” ва “Кардифф” клубларида ижара асосида тўп тепган, бироқ бу жамоаларда ҳам ўзини тўлиқ намоён эта олмади. Кейинги йилларда у “Ипсвич”, “Бристол Сити”, “Куинз Парк Рейнжерс”, “МК Донс” ва “Жиллингем” каби клубларда ўйнади. “Бристол Сити”даги фаолияти унинг энг яхши даврларидан бири бўлди (15 та гол).
“У биринчи даражали футболчи. Унинг нафақат мухлисларни хурсанд қиладиган техникаси, балки меҳнатсеварлиги ҳам бор”, деган эди “Бристол Сити”нинг ўша пайтдаги бош мураббий Стив Коттерилл.
Эммануэл-Томас “Бристол Сити” сафида 100 дан ортиқ учрашувда майдонга тушди. Аммо унинг фаолияти бари бир кўнгилдагидек давом этмади.
Таиланддаги қисқа саргузашт
2019 йилда Эммануэл-Томас фаолиятини Таиландда давом эттиришга қарор қилди ва “Rayong” клубига ўтди. Футболчи янги ҳаётидан мамнун эканини айтган. Бироқ клуб молиявий муаммолар сабаб мавсум ўрталарида фаолиятини тўхтатди ва Эммануэл-Томас жамоани тарк этишга мажбур бўлди. Кейинчалик у Шотландиянинг “Ливингстон” клубига қўшилди. Бу ерда ҳам футболчи айрим учрашувларда юқори даражадаги техникасини намойиш этди.
“Техник жиҳатдан Жей мен кўрган энг яхши футболчилардан бири. Унинг тўп билан муомаласи, назорати ва қобилияти ҳайратланарли”, деган “Ливингстон” бош мураббийи Девид Мартиндейл.
Аммо яна ўша муаммо — Эммануэл-Томас ўз имкониятларини узоқ муддат давомида намойиш эта олмади. Кейинчалик у “Абердин” сафида ҳам ўйнади. Бироқ атиги 14 та учрашувидан сўнг клубни тарк этди. Шундан кейин Ҳиндистонда ҳам қисқа муддат фаолият юритди.
Қамоқ
Бир пайтлар Премьер Лигада юлдуз бўлиши кутилган Эммануэл-Томас энди Шотландиянинг қуйи дивизионида ҳафтасига 600 фунт ишлаб, ўртача 1 800 мухлис қаршисида тўп тепарди.
2024 йил сентябрида эса унинг ҳаёти бутунлай ўзгарди. Эммануэл-Томас Таиландга икки аёл учун сафар уюштирган ва харажатларини қоплаган. Аёлларга бунинг учун 2 500 фунт тўланиши ҳам ваъда қилинган.
Улар Лондоннинг Станстед аэропортига қайтганида, божхона ходимлари юкларини текширди. Натижада чамадонлардан вакуум қадоқланган 60 килограмм наша топилди. Гиёҳванд моддаларнинг умумий қиймати тахминан 600 минг фунтга баҳоланди.
Аёллар дастлаб юкларда олтин бор деб ўйлаганини айтди. Телефонлардаги ёзишмалар ҳам уларнинг бу гапини қисман тасдиқлади. Шу сабабли уларга қўйилган айбловлар кейинчалик бекор қилинди. Эммануэл-Томас эса кўп ўтмай Шотландиянинг Гринок шаҳрида қўлга олинди.
Судда футболчи Таиланддаги наша етказиб берувчилар билан Буюк Британиядаги харидорлар ўртасида воситачилик қилгани ва аёлларга наркотикларни олиб келишни ташкил қилгани айтилди. У бу иш учун 5 минг фунт олиши керак бўлган. Дастлаб айбини рад этган Эммануэл-Томас 2025 йил май ойида айбини тан олди. Унинг адвокати футболчи узоқ вақт давомида клуб топа олмагани сабаб жиддий молиявий қийинчиликларга дуч келганини айтди. Адвокатнинг сўзларига кўра, Эммануэл-Томас “васвасага берилиб”, жиноятга қўл урган.
Суд футболчининг қилган ишини “катта хато” деб баҳолади. 2025 йил июнь ойида Эммануэл-Томас тўрт йилга озодликдан маҳрум этилди.
“Энди ўз ҳаракатларингиз сабаб профессионал футболчи сифатида эмас, жиноятчи сифатида таниласиз”, деди судья Александр Миллс.
Қамоқдан кейинги ҳаёт
Эммануэл-Томас жазони тўлиқ ўтамасдан, тергов вақтида қамоқда ўтказган кунлари ҳисобга олиниб, 2025 йил июлида озодликка чиқарилди. У электрон билагузук таққан ҳолда яшаши ва белгиланган вақтда уйида бўлиши керак эди.
Шунга қарамай, футболчи қисқа вақт ичида яна майдонга қайтди. У Англиянинг қуйи лигаси вакили “Тоттон” билан шартнома имзолади. Кўп ўтмай “Брейнтри Таун” сафига ўтди. Эммануэл-Томас янги жамоасидаги дебютида ҳам ўзининг техник имкониятларини намойиш этди. У жарима зарбасидан чиройли гол уриб, жамоасига 2:0 ҳисобидаги ғалабани тақдим этди.
“У аввалгидек тез эмас, аммо барибир сифатли футболчи. Бу даражада ундан яхшироқ жарима зарбасини кўриш қийин”, деди “Брейнтри Таун” бош мураббийи Стив Питт.
Кейинчалик Эммануэл-Томас собиқ Англия терма жамоаси футболчилари Майка Ридс ва Дэниэл Старриж ташкил қилган лигада ҳам тўп тепди. У олти кишилик футбол турнирининг сўнгги мавсумида жамоасининг энг яхши тўпурарларидан бирига айланди. 35 ёшли футболчи ҳозирда яна бир собиқ футболчи ва судланган Найл Рейнжерга қарши рингга чиқиши кутилмоқда. Жанг 2026 йил октябрь ойида ўтказилиши режалаштирилган.
Бир вақтлар “Арсенал”нинг келажаги сифатида кўрилган ва Арсен Венгер катта умид боғлаган Жей Эммануэл-Томаснинг фаолияти эса бутунлай бошқа томонга бурилди. Унга бир неча бор имконият берилди, аммо футболчи улардан тўлиқ фойдалана олмади. Охир-оқибат эса жиноятга қўл уриб, футболчилик фаолиятини ҳам хавф остига қўйди.
