Россиянинг стратегик аҳамиятга эга “Росатом” давлат корпорацияси жиддий молиявий муаммоларни бошдан кечирмоқда. Бу эса, ўз навбатида, Ўзбекистон ҳамда Қозоғистонда атом электростансиялари қуриш бўйича лойиҳаларнинг кечикишига сабаб бўлиши мумкин.
“Росатом” бош директори Алексей Лихачёвга кўра, “ноқулай иқтисодий шароитлар” сабаб жорий йилда инвестиция дастурлари деярли 50 фоизга қисқартирилади. Компания, шунингдек, келгуси 18 ойда операцион харажатларни 10 фоизга камайтиришни режалаштирмоқда.
Лихачёвнинг маълум қилишича, “Росатом” 2030 йилгача энг юқори самарадорликни таъминлайдиган лойиҳаларга устуворлик бермоқчи. Компания шу мақсадда айрим ташаббуслардан бутунлай воз кечган ёки уларни ҳаётга татбиқ қилиш муддатини ортга сурган. Унинг таъкидлашича, энди асосий мезон инвестиция қилинган ҳар бир рублдан имкон қадар кўпроқ фойда олиш бўлади.
Экспертлар компаниянинг молиявий муаммоларини кўп жиҳатдан Украинага қарши уруш ҳамда унинг иқтисодий оқибатлари билан боғлайди. Бундан ташқари, Ғарб томонидан жорий этилган санкциялар ҳам “Росатом” фаолиятига салбий таъсир кўрсатмоқда. Бироқ Лихачёв муаммо сабаблари ва айнан қайси лойиҳалар қисқартирилиши ҳақида маълумот бермади.
Марказий Осиёдаги лойиҳалар
2025 йилда Қозоғистон Балхаш кўли бўйида мамлакатнинг илк атом электр станциясини қуриш бўйича бош пудратчи этиб “Росатом”ни танлаган эди. Ўшандан буён лойиҳа атрофида қизғин баҳс-мунозаралар давом этяпти. Уни амалга ошириш муддати эса бир неча бор ортга сурилди. Айрим кузатувчилар буни компаниянинг молиялаштиришга доир муаммолари билан изоҳлаган. Лихачёвнинг сўнгги баёноти эса станция 2030 йилга қадар битиш ё битмаслиги ҳақидаги саволларни яна майдонга чиқарди.
“Росатом”, бундан ташқари, Ўзбекистонда ҳам кичик қувватли атом электр станциялари қуриш бўйича дастлабки келишувга эга. Жорий йилнинг 5 июнь куни Фориш туманида АЭС пойдеворини қуриш бошлангани муносабати билан маросим бўлиб ўтган. Унда қатнашган “Ўзатом” агентлиги директори “Дарё” мухбири саволига жавобан Жиззах вилоятида қурилаётган станциясининг базавий қиймати 9,5 млрд долларга етишини айтган. Мулозимга кўра, мазкур маблағнинг 85-90 фоизи кредитлар ҳисобидан жалб қилинади. Владимир Путин эса Россия Ўзбекистонга бу мақсад учун имтиёзли кредитлар ажратишини таъкидлаганди.
