Икки кундан кейин терма жамоамиз жаҳон чемпионати финал босқичларидаги ўз дебютини ўтказади. Бир кун олдин эса яна бир Осиё вакилининг дебюти бор – Иордания терма жамоаси Австрия терма жамоасига қарши майдонга тушади. Ўтган аср ўрталарида ОФК аъзоси бўлган Исроилни қўшмасак, шу пайтгача бугунги осиёликлардан 11 терма жамоа мундиалларда қатнашиб улгурган. Иордания ва Ўзбекистон 12-13-жамоалар бўлишади. Келинг, аввалги дебютлар Осиё терма жамоалари учун қандай бўлганини эслаб ўтамиз.
ЖЧ-1954.
Швейцарияда ўтган мундиал Корея Республикаси (Жанубий Корея) учун дастлабкиси ҳисобланади. Аммо айтиш мумкинки, корейслар учун ўша дебют анча қўрқинчли бўлган. Аввал Пушкаш бошчилигидаги Венгрия қитъадошларимиз дарвозасига жавобсиз 9 гол уришган. Пушкаш ва Кочишларда хет-трик. Кейин эса Туркия 7:0 ҳисобида устун келган. Шу-шу мундиаллар Корея учун ёмон тажриба сифатида ёдда қолиб кетади ва то 1986 йилгача бирор марта ҳам мундиалга ташриф буюришмаган.
ЖЧ-1966
Аммо орадан 12 йил ўтиб, нариги қирғоқдаги корейслар Англияда шов-шув қилишни уддалашади. Орадаги танаффусдан ҳайрон бўлманг, ўша йиллари FIFA Осиё, Африка каби “кичик футбол қитъалари” учун ўрин кафолатламаган – улар фақат бошқа конфедерациялар билан плей-офф орқали чемпионатга чиқишлари мумкин эди.
Хуллас Шимолий Корея турнирда Собиқ Иттифоқ терма жамоасидан 0:1 ҳисобидаги мағлубият билан бошлаган бўлса-да, иккинчи турда Чилига қарши ўйиннинг сўнгги дақиқаларида дурангга эришадилар. Учинчи турда эса умуман сенсация кутиб турарди – Корея икки карра жаҳон чемпиони Италия устидан 1:0 ҳисобида ғалаба қозонади. Бу жамоага чорак финалда қатнашиш имкониятини тақдим этади. Ўша даврнинг энг яхши терма жамоаларидан бири, Эйсебионинг Португалиясига қарши кечган чорак финал 3:2 ҳисобида европаликлар фойдасига якун топади.
ЖЧ-1978
Яна ўн икки йил ўтиб энди Эрон терма жамоаси илк бор футбол байрамига ташриф буюрган. Фақат Шотландияга қарши ўйинда дуранг (1:1), Нидерландия ва Перуга қарши ўйинлар эса мос равишда 0:3 ва 1:4 ҳисобларида рақибларнинг ғалабаси билан якунланган. Эроннинг жаҳон чемпионатларидаги илк ўйини Нидерландия билан бўлганди.
ЖЧ-1982
Кейинги жаҳон чемпионатида яна бир дебют содир бўлди – Кувайт терма жамоаси. Араблар дастлабки ўйиндаёқ анча кучли бўлган Чехословакия билан 1:1 ўйнашди. Чехларнинг ягона голини пенальтидан Паненка киритган. Кейинги рақиблар ҳам Европа терма жамоалари (Англия, Франция) эди ва табиийки, самарали ўйинни давом эттиришга Кувайтнинг кучи етмади – 1:4 ва 0:1.
ЖЧ-1986
Мексикада ўтган жаҳон чемпионатига бошқа бир араб жамоаси Ироқ йўлланмани қўлга киритди. Натижа эса аввалгилардан унчалик фарқ қилмади. Парагвай, Бельгия ва Мексикага қарши ўйинлар минимал ҳисобларда рақибларнинг ғалабаси билан якунланди. Парагвай ва Мексика 1:0 билан кифояланган бўлса, Бельгияга қарши учрашувда 1:2 ҳисоби қайд этилди.
ЖЧ-1990
Италияда Осиёдан яна бир дебют кўрдик. Саралаш ўйинларини мағлубиятсиз якунлаган БАА ўз тарихида илк ва ҳозирча ягона маротаба жаҳон чемпионатига йўлланмани қўлга киритди. Анча кучли гуруҳ, дастлаб Колумбиядан 0:2 ҳисобида мағлубият, кейин эса Германия ва Югославия ҳам осонлик билан уч очкони қўлга киритди – 1:5 ва 1:4.
ЖЧ-1994
Ниҳоят 28 йиллик танаффусдан сўнг яна Осиё вакиллари баландроққа сакрашнинг уддасидан чиқишди ва тарихда иккинчи бор плей-офф йўлланмасини уддалашди. Бу ютуққа яна бир дебютант Саудия Арабистони эришди. Дастлаб Нидерландияга қарши ўйинда узоқ вақт ҳисобда олдинда бориб, якунда 1:2 ҳисобида ютқазган саудияликлар кейин Марокашни 2:1 ва Бельгияни 1:0 ҳисобида мағлубиятга учрашди. Нимчорак финалда эса бўлажак кумуш медал соҳиблари Швеция кутиб турарди – 1:3. Ўша Саудия Арабистони орадан 4 ой ўтиб Хиросимада Ўзбекистон билан ҳам ўйнагани ва 1:4 ҳисобида мағлубиятга учраганини билсангиз керак.
ЖЧ-1998
Тўрт йил олдинги саралашнинг сўнгги дақиқаларида йўлланмадан қуруқ қолган японлар ниҳоят Францияга ташриф буюришди. Жамоа учала ўйинни (Аргентина, Хорватия, Ямайка) ҳам мағлубият билан тугатган бўлса-да, анча илиқ таассурот қолдиришган. Масалан, Хидетоши Наката айнан мундиалдаги ишончли ўйинларидан сўнг Европа клубларига йўл олганди.
ЖЧ-2002
Франциядаги мундиал японлар учун ўзига хос репетиция эди, зеро кунчиқар мамлакат Жанубий Кореяга қўшилиб, кейинги жаҳон чемпионатини қабул қилиши лозим эди. Икки фаворит тўғридан-тўғри йўлланмани қўлга киритгач, табиийки, қайсидир Осиёдан дебютант пайдо бўлиши эҳтимоли ошади ва бу терма жамоа Хитой бўлганди. Бора Милутинович қўл остидаги Хитойнинг Осиё майдонларидаги дебюти унчалик ишончли чиқмади. Коста-Рикадан 0:2, Бразилиядан 0:4, Туркиядан 0:3 ҳисобида ютқазган хитойликлар бирорта ҳам гол ура олмай қайтишди. Ҳа, гуруҳ анча кучли бўлиб, икки нафар ярим финалчи айнан шу гуруҳдан бўлганини ҳам эътироф этиш керак.
ЖЧ-2022
Шундан сўнг узоқ вақт, қарийб 20 йил Осиёда турғунлик кузатилди. Жанубий Корея, Эрон, Австралия, Саудия Арабистони ва Япония бошқалардан яққол олдинга ўтиб кетган, барча йўлланмалар айнан мана шу терма жамоалар ўртасида ҳал бўларди. Уларнинг орасига кира олишнинг деярли иложи қолмаган, Қатар ҳам бошқа йўлдан, мундиалга мезбонликни қўлга киритган ҳолда қатнаша олди. Эквадор, Сенегал ва Нидерландия терма жамоаларига қарши бир гуруҳда ҳаракат қилган мезбонлар учала ўйинда ҳам имкониятни бой беришди.
Кўриб турганингиздек, дастлабки уринишлар анча оғир келган. Олти ҳолатда, жумладан, сўнгги уч дебютда жамоалар бирорта ҳам очко олишмаган. Аммо истиснолар ҳам борлигини, масалан, Саудия Арабистони анча кучли гуруҳдан 2-ўрин билан чиқа олганини ҳам унутмаслик керак. Умид қиламизки, Иордания ва Ўзбекистон ҳам бу йилги мундиалда бошқа осиёликлар ортидан боришади ва дастлабки ўйинларни муваффақиятли ўтказишади.
