Европа аэропортлари халқаро кенгаши яқин уч ҳафта ичида қитъада тизимли авиаёнилғи тақчиллиги юзага келиши мумкинлигидан огоҳлантирди. Бу ҳақда ташкилотнинг Европа комиссиясига йўллаган мактубига таяниб Reuters хабар берди.
Экспертларнинг таъкидлашича, агар Ҳормуз бўғози очилмаса, Европа авиация сектори ёзги тиғиз саёҳат мавсуми арафасида жиддий инқирозга юз тутади.
Европа аэропортлари халқаро кенгаши бош директори Оливиэр Янковечнинг 9 апрелдаги мактубида айтилишича, ёнилғи инқирози Европа иқтисодиётига сезиларли зарар етказади. Бу Яқин Шарқдаги можаролар туфайли нефть нархи ошишининг салбий оқибатларини янада кучайтиради.
Авиация соҳаси Европа иқтисодиёти учун стратегик аҳамиятга эга. Жумладан, йиллик ялпи ички маҳсулотга қўшиладиган ҳисса 851 миллиард евро (997 млрд доллар)ни ташкил этади. Сектор 14 миллионта иш ўрни билан таъминлайди. Шунингдек, аэропортлар Европа экспортининг қиймат жиҳатидан 26 фоизини ташкил қилади.
Мониторинг ва захира муаммоси
Янковечнинг сўзларига кўра, Европа комиссиясининг нефть бўйича мувофиқлаштириш гуруҳи йиғилиши шуни кўрсатдики, ҳозирда Европа Иттифоқи миқёсида авиаёнилғи ишлаб чиқариш ва унинг мавжудлигини кузатиш тизими мавжуд эмас.
Шу муносабат билан, Европа аэропортлари халқаро кенгаши Еврокомиссиядан қуйидагиларни талаб қилмоқда:
1) амалдаги ва кутилаётган ёнилғи захираларини эҳтиёжга қараб харитага тушириш;
2) муқобил импорт манбаларини аниқлаш;
3) Европа иттифоқи ичидаги ёнилғи оқимларига бўлган таҳдидларни баҳолаш;
4) стратегик захиралар даражасини текшириш.
Нархлар икки бараварга ошди
Сўнгги ҳафталарда авиаёнилғи нархи бир баррел учун 150-200 долларгача кўтарилди, бу одатдаги нархдан икки баравар қимматдир. Авиакомпаниялар учун бу катта молиявий зарба, чунки ёнилғи харажатлари жами операцион харажатларнинг қарийб тўртдан бир қисмини ташкил этади.
Европа аэропортлари халқаро кенгаши, шунингдек, ёнилғи импортига қўйилган чекловларни, хусусан, 2027 йил январь ойидан кучга кириши кутилаётган метан бўйича янги регламент талабларини вақтинча олиб ташлашни сўради. Янковечнинг огоҳлантиришича, ушбу қоидалар ҳозирданоқ учинчи давлатлардаги ёнилғи сотувчиларини ёзги мавсум учун шартнома имзолашдан чўчитмоқда.
Бундан ташқари, инқирозга қарши чора сифатида Европа иттифоқи миқёсида ёнилғини жамоавий сотиб олиш тизимини жорий этиш ва аэропортлар ҳамда авиакомпанияларга давлат ёрдами кўрсатиш таклиф қилинмоқда.
