Эронга ҳужум бошланишидан камида 48 соат олдин Исроил бош вазири Биньямин Нетаньяху АҚШ президенти Дональд Трамп билан телефон орқали гаплашган. У мураккаб ҳарбий операцияни бошлаш сабабларини тушунтирган. Айнан шу сабаблар Трампни урушни бошлашга туртки берган бўлиши мумкин. Бу ҳақда манбаларга таяниб, Reuters хабар берди.
Эрон олий раҳнамоси Али Хоманаий ва унинг яқин мулозимлари 28 февраль куни Теҳрондаги қароргоҳда учрашиши кутилган эди. Бу йиғилиш Исроилга юқори мартабали раҳбарларни бир вақтда нишонга олиш имконини берган. Эрон мулозимлари учрашув вақтини шанба кечасидан тонгга кўчирган. Разведка маълумотларидан хабардор Нетаньяху Трамп билан суҳбатда буни муҳокама қилган. Ушбу суҳбат тафсилотлари расман ҳеч қаерда эълон қилинмаган.
Нетаньяху суҳбатда ушбу операцияни қўллаб-қувватлаган ва Хоманаийни йўқ қилиш учун “бундан яхши имконият бўлмаслиги”ни айтган. Шунингдек, у Эроннинг Трампга қарши суиқасд режаларига муносиб жавоб қайтариш зарурлигини таъкидлаган.
Жумладан, суҳбатда 2024-йилда Трампнинг сайлов кампанияси вақтида “Эрон томонидан уюштирилган” ёлланма қотиллик режаси ҳақида сўз борган. АҚШ Адлия вазирлиги маълумотига кўра, покистонлик эркак ушбу режа доирасида АҚШда одамларни ёллашга уринган. Бундан мақсад — Эрон Ислом инқилоби қўриқчилари корпуси қўмондони Қосим Сулаймонийнинг ўлдирилиши учун қасос олиш бўлган.
Суҳбат вақтида Трамп Эронга қарши ҳарбий операцияни аллақачон маъқуллаган эди. Аммо АҚШ қачон ва қандай шароитда бевосита иштирок этиши ҳал қилинмаган. АҚШ ҳарбийлари бир неча ҳафта давомида Яқин Шарқдаги кучларини ошириб борган. Шу сабабли маъмурият ичида операция муддати қизғин муҳокама қилинган. Дастлаб режалаштирилган саналардан бири ёмон об-ҳаво туфайли бекор қилинган.
Reuters Нетаньяхунинг аргументлари Трампга қандай таъсир қилганини аниқлай олмади. Бироқ манбаларга кўра, айнан шу телефон суҳбати ва Хоманаийни йўқ қилиш имконияти Трампнинг 27 февраль куни якуний қарор қабул қилишига туртки бўлган.
Исроил бош вазири Трампга бу қарор “тарихий аҳамиятга эга” эканини тушунтирган. Жумладан, Эрон раҳбариятининг йўқ қилиниши мамлакат ичида кенг норозиликларга сабаб бўлиши ва 1979-йилдан бери ҳукмрон бўлган тизимнинг ағдарилишига олиб келишини айтган. 28 февраль тонгида Эронга дастлабки зарбалар берилган. Ўша куни кечқурун Трамп Эрон олий раҳнамоси ҳалок бўлганини эълон қилди.
Расмий муносабатлар
Оқ уй матбуот котиби Анна Келли ушбу қўнғироқ ҳақидаги саволга жавоб бермади. Аммо у ҳарбий операция “Эрон режимининг баллистик ракеталари ва ҳарбий-денгиз кучларини йўқ қилиш, шунингдек, ядро қуролига эга бўлмаслигини кафолатлаш учун ўтказилгани”ни айтди.
Нетаньяхунинг ўзи 19 март куни ўтказилган матбуот анжуманида Исроил АҚШни урушга тортгани ҳақидаги даъволарни рад этганди.
“Ҳеч ким Трампга нима қилишни буюра олмайди”, деди у.
Трамп ҳам қарор фақат ўзи томонидан қабул қилинганини таъкидлади. АҚШ мудофаа вазири Пит Ҳегсет эса март ойи бошида “Трампни ўлдирмоқчи бўлган Эронга” зарба берилганини айтганди.
