АҚШ президенти Дональд Трамп Эрон томонидан Ҳормуз бўғозининг тўсиб қўйилиши ва нефть нархининг кескин кўтарилиши ортидан, Форс кўрфазидаги кемалар учун давлат суғуртасини жорий этишини маълум қилди. Оқ уй раҳбари, шунингдек, зарурат туғилса, АҚШ ҳарбийлари кемаларга ҳамроҳлик қилишини билдирди. Бу ҳақда Al Jazeera хабар берди.
Дональд Трамп 3 март куни ўзининг ижтимоий тармоқдаги саҳифасида янги тартиб кучга кирганини эълон қилди:
“Мен АҚШ Тараққиёт молия корпорациясига Форс кўрфазидаги барча кемаларни, айниқса нефть ташувчиларини арзон нархда суғурталаш ва уларнинг хавфсизлигини кафолатлашни буюрдим. Бу дарҳол кучга киради”.
Тараққиёт молия корпорацияси АҚШ ҳукуматининг ривожланишни молиялаштириш агентлиги бўлиб, унинг вазифаси хусусий капитални сафарбар қилиш орқали мамлакат ташқи сиёсати ва миллий хавфсизлигини мустаҳкамлашдан иборат. Трампнинг таъкидлашича, бундай чегирмали суғурта барча юк ташиш йўналишлари учун амал қилади.
Денгиз флоти ишга тушади
Президентнинг билдиришича, АҚШ нефть танкерларининг эркин ҳаракатини таъминлайди:
“Зарурат туғилса, АҚШ Ҳарбий-денгиз флоти имкон қадар тезроқ Ҳормуз бўғози орқали ўтадиган танкерларга ҳамроҳлик қилишни бошлайди. Нима бўлишидан қатъий назар, Қўшма Штатлар дунёга энергетика ресурсларининг эркин етказиб берилишини таъминлайди”.
Ҳормуз бўғози Форс кўрфазини Ҳинд океани билан боғлайдиган ҳаётий муҳим савдо “артерия”си бўлиб, жаҳон нефть савдосининг қарийб 20 фоизи айнан шу йўл орқали ўтади.
АҚШ ва Исроил 28 февраль куни Теҳронга зарба беришни бошлаганидан бери нефть нархи қарийб 15 фоиздан кўпроққа қимматлашди. Эрон бўғозни ёпиб қўйгани ва кўрфаздаги энергетика объектларига ҳужумлар уюштирилаётгани нархлар янада кўтарилишига сабаб бўлиши кутилмоқда. Айрим хусусий суғурта компаниялари хавф юқорилиги сабабли кемаларни суғурталашни тўхтатган.
Гарчи АҚШ нефть қазиб олиш бўйича ўзини-ўзи таъминлай олса-да, жаҳон бозоридаги нарх навоси инфляцияга ва америкалик истеъмолчилар учун ёқилғи нархининг ошишига олиб келади. ААА (Америка автомобиль ассоциацияси томонидан бошқариладиган онлайн нархлар трекери) маълумотларига кўра, бир кеча-кундузда АҚШда бир галлон (3,8 литр) бензиннинг ўртача нархи 11 сентга ошиб, 3,11 долларни ташкил этди.
Айни пайтда Трамп журналистлар билан суҳбатда Эронга берилган зарбаларни оқлаб чиқди:
“Эронга ҳужум, қурбонлар ва энергия бозоридаги тангликка қарамай, содир бўлиши керак бўлган ҳодиса эди. Нефть нархи бир оз муддат юқори бўлиб туради, бироқ бу низо тугаши билан нархлар ҳатто аввалгидан ҳам пастроқ бўлишига ишонаман”.
