Россия президенти Владимир Путин америкалик ҳамкасби Дональд Трамп томонидан таклиф қилинган урушни тўхтатиш режасига муносабат билдирди. Бу ҳақда Кремль матбуот хизмати хабар берди.
Путин ўз фикрини Хавфсизлик кенгашининг доимий аъзолари билан тезкор йиғилишда билдирган.
“Биз бу ҳақда жамоатчилик олдида деярли гаплашмадик, фақат умумий тарзда, лекин бу ҳеч қандай сир эмас: Трампнинг Украинадаги вазиятни ҳал қилиш бўйича тинчлик режаси Аляскадаги учрашувдан олдин муҳокама қилинган, Америка томони биздан маълум келишувларга боришимизни сўраган эди”, деди Путин.
У айрим мураккаб масалалар ва қийинчиликларга қарамай, Россия бу таклифларга розилик билдирганини айтди. Путинга кўра, Аляскадаги музокаралардан сўнг Америка томони танаффус эʻлон қилган. У буни Трамп таклиф қилган режани Украина рад этгани эҳтимоли билан изоҳлади. Шу сабаб янги, “модернизация қилинган” 28 та банддан иборат режа пайдо бўлганини айтди.
“Бу ҳужжат бизда бор, уни АҚШ маъмурияти билан мавжуд алоқа каналлари орқали олдик. Менимча, у ҳам якуний тинчлик келишувига асос бўлиши мумкин, аммо унинг матни биз билан батафсил муҳокама қилинмаяпти”, деди Россия президенти.
Шунингдек, Путин агар Украина бу режани муҳокама қилишни истамаса, Украина ҳудудларининг Россия қуролли кучлари назоратига ўтиши (мисол сифатида Купянск шаҳри келтирилди) яна такрорланишини мумкинлигини даʻво қилди.
“Балки бу биз хоҳлаганчалик тез бўлмаса-да, муқаррар равишда такрорланади. Умуман олганда, бу бизни қониқтиради, чунки қуролли кураш орқали мақсадларимизга эришишга олиб келади. Лекин биз, илгари ҳам кўп марта айтганимдек, тинчлик музокараларга, муаммоларни тинч йўл билан ҳал этишга ҳам тайёрмиз. Бироқ, бу, албатта, таклиф этилаётган режанинг барча тафсилотларини батафсил муҳокама қилишни талаб этади. Биз бунга тайёрмиз”, деди Владимир Путин.
- Трампнинг тинчлик режаси нималардан иборат?
Украиналик депутат Алексей Гончаренко АҚШ президенти Дональд Трампнинг Украина бўйича тинчлик режасини эълон қилди. Ҳужжат қуйидаги асосий қоидаларни ўз ичига олади:
Ҳудудий масалалар
- Қрим, Луганск ва Донецк де-факто Россия ҳудудлари сифатида тан олинади;
- Херсон ва Запорожье ҳудудлари тўқнашув чизиғи бўйлаб музлатилади;
- Украина Донецк областининг бир қисмидан қўшинларини олиб чиқиб кетади. У ерда қуролсизлантирилган буфер зона ташкил этилади.
Хавфсизлик ва халқаро мақом
- Украина НАТОга аъзо бўлишдан бош тортишни конституциявий жиҳатдан мустаҳкамлайди;
- Альянс Украинани қабул қилмасликни қонуний равишда белгилайди;
- Украина армияси сони 600 минг киши билан чекланган;
- Украина ҳудудида НАТО қўшинларини жойлаштириш тақиқланади;
- Украина ядросиз давлат мақомини мустаҳкамлайди.
Энергетика
- Запорожье атом электр станцияси МАГАТЭ халқаро кузатуви остида ишга туширилади;
- Ишлаб чиқарилган электр энергияси Россия ва Украина ўртасида тенг тақсимланади (50/50);
- АҚШ ва Украина газ инфратузилмасини, жумладан, қувурлар ва омборларни тиклаш ва модернизация қилишда ҳамкорлик қилади.
Иқтисодий жиҳатлари
- Россия санкциялар бекор қилинган ҳолда жаҳон иқтисодиётига босқичма-босқич қайтади;
- Россия Г8 га (“Катта саккизлик”) қайтиш учун таклифнома олди;
- Россиянинг музлатилган 100 миллиард долларлик активларидан фойдаланган ҳолда Украинани тиклаш жамғармаси ташкил этилади;
- АҚШ ҳамда Европа Украина инфратузилмаси ва иқтисодиётини тиклашга сармоя киритади.
Кафолатлар ва назорат
- АҚШ Украинага хавфсизлик кафолатларини тақдим этади;
- Битимнинг бажарилишини назорат қилиш бўйича Америка—Россия ишчи гуруҳи тузилади;
- Россия Европа ва Украинага ҳужум қилмаслик сиёсатини қонун йўли билан мустаҳкамлайди;
- Ядро қуролини тарқатмаслик тўғрисидаги шартномаларнинг амал қилиши узайтирилади.
Гуманитар масалалар
- Ҳарбий асирларни тўлиқ алмашиш ва гаровга олинган фуқароларни қайтариш амалга оширилади;
- Украина келишув имзолангандан кейин 100 кун ўтгач, сайлов ўтказади;
- Можаронинг барча иштирокчилари учун тўлиқ амнистия назарда тутилади.
Ҳужжат барча томонлар қабул қилганидан сўнг зудлик билан ўт очишни тўхтатиш ва келишув бажарилишини назорат қилиш учун Дональд Трамп раислигида Тинчлик кенгашини тузишни назарда тутади.
