Венгрия бош вазири Петер Мадяр 1 июнь куни президент Тамас Сулёк билан учрашди. Учрашувдан сўнг Мадяр агар президент истеъфо бермаса, ҳукумат уни лавозимидан четлаштириш учун ҳуқуқий жараён бошлашини айтди. Бу ҳақда Reuters хабар берди.
Мадярнинг ўнг-марказчи Тиса партияси апрель ойидаги сайловларда йирик ғалабага эришди. Улар бош вазир Виктор Орбанни ҳокимиятдан ағдарди. Янги ҳукумат Орбан томонидан охирги 16 йил давомида муҳим давлат лавозимларига тайинланган бир қанча шахсларни ишдан бўшатишга ваъда берган.
Низо сабаби
Мадяр президент Сулёкни истеъфо беришга чақирди. Сулёк 2024 йил бошида Орбаннинг Фидес партияси депутатлари томонидан сайланган эди. Мадяр президентни муҳим масалаларда миллий бирликни ифода эта олмасликда айблади. Шунингдек, уни Орбан ва унинг ҳукумати манфаатларига хизмат қилганликда қоралади. Сулёк эса истеъфо беришдан бош тортди.
“Президентга айтдим: агар у ўз фикрида қолса ва истеъфо бермаса, мен бугун Тиса депутатларини қонунчилик ҳақида хабардор қиламан. Биз дарҳол зарур тартиб-таомилларни бошлаймиз”, деди Мадяр.
Бош вазирнинг сўзларига кўра, бу жараён тахминан бир ой давом этади. Бу давлатда қонун устуворлиги ва демократияни парчалашда иштирок этган барча “қўғирчоқларни четлаштириш”ни ўз ичига олади.
Томонлар муносабати
Орбаннинг Фидес партияси Мадярни “ноқонуний” ультиматум қўйишда айблади. Партиянинг билдиришича, Сулёк ўзининг қонуний ваколатларини бажармоқда. Унинг муддати 2029 йилгача давом этади ва уни лавозимидан четлаштириб бўлмайди.
Сулёк муқаддам Венгрия Олий судининг раҳбари бўлиб ишлаган. Уни 2016 йилда ҳам Фидес партияси ушбу лавозимга сайлаган эди. Венгрияда президентлик лавозими асосан расмиятчилик характерига эга.
Бироқ Сулёк қонунларни қайта кўриб чиқиш учун парламентга қайтариши мумкин. Ёки у қонун ҳужжатларини Конституциявий судга юбориш ҳуқуқига эга. Бу эса Мадярнинг ислоҳотлар режасини секинлаштириши ёки тўсиб қўйиши мумкин.
Мадяр Сулёкни лавозимидан мажбуран четлаштириш учун ўз партиясининг парламентдаги учдан икки қисмли кўпчилигидан фойдаланишини айтди. У конституция ва бошқа қонун ҳужжатларига ўзгартириш киритмоқчи.
