АҚШ президенти Дональд Трамп Эрон билан давом этаётган урушда иттифоқчилар Вашингтонга қўшилмагани сабабли, Қўшма Штатларни НАТО таркибидан чиқариш масаласини жиддий ўйламоқда. Бу ҳақда у The Telegraph нашрига берган интервьюсида маълум қилди.
АҚШ раҳбари Шимолий Атлантика альянсини “қоғоздаги йўлбарс” деб атади ва Американинг мудофаа шартномасидан чиқиши эндиликда “қайта кўриб чиқилмайдиган” (якуний) қарор эканини таъкидлади.
Ушбу баёнот Оқ уй энди Европани ишончли мудофаа ҳамкори деб ҳисобламаётганидан далолат беради. Бунга Трампнинг иттифоқчилардан Ҳормуз бўғозини қайта очиш учун ҳарбий кемалар юбориш ҳақидаги талаби рад этилгани сабаб бўлган.
Эрон глобал нефтьнинг 20 фоизи ўтадиган мазкур стратегик йўлни бир неча ҳафтадан бери ёпиқ ҳолда ушлаб турибди. Бу эса жаҳон бозорида нефть ва газ нархининг кескин ошишига ҳамда глобал рецессия (иқтисодий пасайиш) хавфига сабаб бўлмоқда.
“Мен ҳар доим уларнинг ‘қоғоздаги йўлбарс’ эканини билганман, айтганча, Путин ҳам буни яхши билади. Биз ҳар доим, ҳатто Украина масаласида ёрдам бердик. Украина бизнинг муаммомиз эмас эди. Бу бир синов эди ва биз улар учун боримизни бердик. Улар эса биз учун ҳеч нарса қилмади”, деди Трамп.
Трамп Буюк Британия бош вазири Кир Стармерни Исроил-АҚШ коалициясининг Эронга қарши урушига қўшилмагани учун кескин танқид қилди. У Қироллик ҳарбий-денгиз флоти бундай вазифага тайёр эмаслигига шама қилди.
“Сизларда ҳатто флот ҳам йўқ. Мамлакат жуда қариб кетган, авиаташувчиларингиз эса ишламайди. Стармерга нима қилишни ўргатмоқчи эмасман, лекин унинг бор истаги — энергия нархини осмонга олиб чиқаётган қимматбаҳо шамол генераторларини ўрнатиш”, дея қўшимча қилди АҚШ президенти.
Бунга жавобан Кир Стармер НАТОга содиқлигини билдириб, уни “дунё кўрган энг самарали ҳарбий иттифоқ” деб атади. Шунингдек, у Вашингтон билан муносабатлар совуқлашгани сабабли Европа билан яқинлашишини ва ҳар қандай “шовқин-сурон”га қарамай Британия манфаатлари йўлида ҳаракат қилишини айтди.
“Бу бизнинг урушимиз эмас ва биз унга аралашмаймиз”, деди Бош вазир.
АҚШ давлат котиби Марко Рубио ҳам иттифоқчиларни танқид қилиб, НАТО фаолиятини бир томонлама кўчага ўхшатди. У иттифоқчилар АҚШга ўз ҳарбий базаларидан фойдаланишга рухсат бермаётганидан ғазабда эканини билдирди.
“Агар иттифоқчилар биздан ёрдам олиб, бизга келганда базаларини ёпиб олса, бундай ҳамкорлик бизга керак эмас”, деди у Fox News нашрига.
Шуни таъкидлаш керакки, АҚШ президенти НАТОдан чиқиш тўғрисида якка ўзи қарор қабул қила олмайди. 2023-йилда қабул қилинган қонунга кўра, президент Конгресс ёки Сенат розилигисиз альянсдан чиқиши, унинг фаолиятини тўхтатиши ёки шартномани бекор қилиши тақиқланган.
Қизиқарли жиҳати шундаки, ҳозирги Давлат котиби Марко Рубионинг ўзи ўша пайтда сенатор сифатида ушбу қонун лойиҳаси муаллифларидан бири бўлган ва альянсдан чиқиш масаласи Конгрессда жиддий муҳокама қилиниши шартлигини таъкидлаган эди.
Италия ҳукумати АҚШ ҳарбий самолётларининг Яқин Шарққа учишдан олдин Сицилиядаги Сигонелла авиабазасига қўнишига рухсат бермади. Рухсат берилмаслигига асосий сабаб — АҚШнинг тегишли рухсатномани сўрамагани ва Италия ҳарбий раҳбарияти билан маслаҳатлашмаганидир.
Бундан ташқари, Испания Эрондаги урушда иштирок этаётган АҚШ самолётларига ҳаво ҳудудини ёпгани ҳақида хабар берилган эди.
