Ҳафтада энг кўп муҳокама қилинган мавзулардан бири “Барселона”нинг яқин ўтмиши, аниқроғи, Хавининг интервьюси, у ерда тилга олинган баъзи пардаорти воқеалари бўлди. Бу табиий, зеро эртага Каталонияда клуб президентлигига навбатдаги сайловлар бўлиб ўтади.
Ҳа, хато ўқимадингиз, “Барселона” бошқаруви, худди “Реал” каби, биз билган аксарият клубларникидан фарқ қилади – клуб эгаси “сосьос”, яъни алоҳида рўйхатдан ўтган мухлислар жамияти ҳисобланади. “Барселона” гўёки бир демократик давлат бўлиб, унда бошқарувчи, яъни президент сайлов йўли билан аниқланади. Овоз беришга расман ҳаққи бўлган аъзолар 100 мингдан кўпроқ ва улар яширин овоз бериш йўли билан 15 март куни янги президентни сайлайди.
Клубнинг амалдаги президенти Жоан Лапорта бир неча йил аввал келгуси муддатга ўз номзодини қўймаслигини, яъни ҳеч қачон Мадуро ёки Путиндек қолмаслигини айтган бўлса-да, ҳозир фикрини ўзгартирган ва бўлажак сайловда ҳам ўз номзодини қўйишга қарор қилган.
Унинг асосий, айни пайтда ягона рақиби эса Виктор Фонт ҳисобланади ва Хавининг интервьюсининг ортида ҳам айнан ушбу функционер тургани шубҳасиз. Анчадан бери Хави клуб президентлигига Фонтни қувватлаб келади – “Барселона” тарихидаги энг ёрқин давр иштирокчиларидан бири, шунингдек, мураббий сифатида жамоани Испания чемпионига айлантирган шахсият, шу билан бирга унинг Лапорта билан бирга ишлагани ҳам эътиборга олинса, мухлислар учун анча салмоқли овоз эгаси ҳисобланади. Сўнгги фактор, яъни Хавининг Лапорта билан ишлагани урғуни Фонтнинг сайловолди дастуридан ҳам кўра, Лапортанинг обрўсизлантиришга қаратилаётганида қўл келади, албатта. Бунга ҳали қайтамиз.
Виктор Фонт ўз сайловолди дастури марказига Лео Мессини қўймоқда. “Интер Майами”да фаолиятини якунлаётган Месси “Барселона” бошқарувидаги муҳим позицияни эгаллаши керак, ҳатто футболчи сифатида ҳам қайтиши мумкинлигига ишоралар бор. Яна, сайлов кампаниясида Фонт Эрлинг Холандни олиб келиши мумкинлиги ҳақида ишоралар бор. Холанднинг агенти бундай эҳтимол борлигини инкор этган бўлса-да, Фонтнинг жамоаси музокаралар футболчи билан эмас, “Манчестер Сити” билан бўлганини таъкидлаяпти.
Шунингдек, асосан таниш-билишлар, Деку ёки Лапортанинг ҳиссиётлари кўп нарсани ҳал қиладиган жорий бошқарувдан фарқли равишда, Фонт анча илмий, замонавий структурани олиб келмоқчи экан. Таниш-билиш мавзусига ҳам ҳали қайтамиз.
Айнан Мессига оид қисм Хавининг интервьюсида ҳам муҳим ўрин эгаллади ва дастлабки кунлардан бош сарлавҳаларидан ўрин олди. Хавининг айтишича, 2023-йилнинг бошида, Қатардаги Жаҳон чемпионати якунлангач, Месси “Барселона”га қайтишга рози бўлган, бу масала ҳатто Ла Лига даражасида ҳам ҳал қилинган, аммо якунда айнан Жоан Лапорта бунга тўсқинлик қилган. Президент Мессининг қайтиши клубдаги маошлар структурасига жиддий таъсир қилишидан хавотирда эканини айтиб, лойиҳанинг давом этишига йўл қўймаган экан. Мессининг ашаддий мухлиси бўлган, бир неча йил олдин унинг клубни тарк этишини жуда оғир қабул қилган яхшигина миқдор учун Лапортани ўчиришга етарли сабаб.
Тўғри, бу маълумотга Жоан Лапорта ҳам, Ла Лига президенти Тебас ҳам раддия берди – Мессининг қайтишни хоҳлагани ёлғон, Лига ҳам бу борада ҳеч қандай маълумот олмаган. Қизиғи, агар Хавининг уч йил аввалги, жамоа мураббийи сифатидаги интервьюсига қарасангиз ҳам ўзини инкор қилади. Ўшанда Хави Мессининг агенти, яъни отаси футболчининг “Барселона” эмас, АҚШ вариантини танлаганини маълум қилганини матбуот анжуманларидан бирида айтганди.
Хавининг асосий эътирозлари унинг мураббийлик давридаги воқеалар билан ҳам боғлиқ. Унинг айтишича, клубни Лапорта эмас, аслида Алехандро Эчеваррия бошқаради. Бояги таниш-билиш мавзусига бир мисол, Эчеваррия — Лапортанинг биринчи рафиқасининг акаси. Фаразларга кўра, Лапортанинг уйланиши ҳам бу оиланинг таъсир доирасидан фойдаланишга қаратилган эди. Эчаварриялар оиласи то Франко замонидан бери Каталониядаги элита оилалардан саналади. Бунга ҳам ҳали қайтамиз.
Сўнгги мавсумида Хави истеъфо бермоқчи бўлгани, кейин эса Лапорта унинг фикрини ўзгартириб, олиб қолиб, бир ой ўтиб истеъфога чиқарганини эсласангиз керак. Хави бу борада ҳам асосий ролни айнан Алехандро бажарганини айтди. Мураббий кетиш қарорини олгач, Лапорта уни кечки овқатга таклиф қилиб, “ўламан саттор, кетма”, деб туриб олади. Ўз лойиҳасини фақат Хави билан тасаввур қилишини, клубнинг 125 йиллик юбилейини ҳам бирга ўтказиш нияти борлигини айтгач, табиийки, Хави эриб, фикрини ўзгартиради ва эртасига ҳеч қаерга кетмаслигини оммага ошкор қилади.
Аммо кейинроқ машғулотларга ташриф буюрган Эчаваррия жамоанинг жисмоний ҳолатини танқид қила бошлайди. Хави бу айблов ҳақиқатдан йироқлигини, жамоа чемпионлик мавсумида 2003 йилги кўрсаткичлардан буён энг кўп югурганини таъкидлаш билан бирга сўрайди: “Сизнинг клубдаги лавозимизингиз нима ўзи?”.
Кўпчилик айнан шу суҳбатдан кейин зиддият бошланганини айтади. Эчаваррия Хави ва жамоа ўртасидаги муносабатларга ҳалақит беришни бошлаган. Хусусан, у медиа орқали Хави бир неча футболчидан қутулмоқчи экани ҳақида хабарлар сиздиришни бошлайди. Мураббийнинг айтишича, шундоқ ҳам молиявий муаммолар гирдобида бўлган клубнинг кўп футболчилардан айрилиши имконсиз эди.
Юқорида Эчаваррия оиласининг Франко даврига алоқаси ҳақида ёзгандик. Сайловолди дебатларда Лапортанинг зарарига ишлаётган мавзу ҳам шу – Алехандро Эчаварриянинг ўтмишда “франкочи” бўлгани. Генерал Франкони аксарият футбол мухлислари асосан “Реал” ва “Барселона” рақобатида мадридликларни қувватлаганини билади, лекин аслида бу муносабат анча чуқурроқ ва нафратнинг куртаклари майдондаги ноҳақликлар эмас, қонли воқеаларга тақалади.- Айниқса, Сержио Роберто билан суҳбатимиз оғир бўлганди, - деб эслайди Хави, - у мендан “кетишимни истайсанми?” деб сўради. Мен инкор қилдим. Эчаваррия унга ва яна Рафинья, Педри, Араухо каби футболчиларга улардан қутулмоқчи бўлаётганимни айтган. Аслида бу ёлғон эди. Ахир ўз вақтида узоқ вақт жамоадошим бўлган Пикега, яқин дўстим Альбага кетиш вақти келганини юзига айтганман. Бундан чекинмаганман. Жамоанинг ўз муҳити ва қоидалари бор, уларни бузишни бошласанг, уни йўқотасан. Эчаваррия жуда кўп ёлғон аралаштирди, ҳозир ҳам алдашда давом этяпти, шунинг учун бу интервьюни беришга қарор қилдим.
Ўтган асрнинг 30-йилларида Каталония Испаниянинг энг ривожланган ва бой худудларидан бири бўлиб, мустақиллик ҳаракатлари ҳам анча фаол бўлган. Биродаркушлик урушида асосан демократларни қувватлаган каталонияликлардан миллатчилар лидери ва уруш якунида ҳокимиятни ўз қўлига олган Франко узоқ йиллар қасос олди. Каталон тилининг расмий хужжатларда, мактабларда тақиқланиши, мухторият мақомининг бекор қилиниши, каталон рамзларининг таъқиб қилиниши ва қатағонлар Франко диктатураси даврида, яъни қарийб қирқ йил давом этди. Генералнинг вафотидан кейингина автономия тикланди, Каталония ўз парламентига эга бўлди.
“Барселона” том маънода Каталония маданиятининг рамзи ҳисобланган бу ҳудудда, айниқса, “Барселона” клубида Франкога нисбатан муносабат ўта кескин бўлиши табиий. Лапорта эса Эчаварриянинг “франкочи” ўтмишига эътироз қилмади:
Бундай жавоб Каталонияда у қадар хуш кутиб олинмаслиги, сайловларда ҳам зарар етказиши мумкинлиги шубҳасиз. Айни пайтда “Барселона” балким сўнгги ўн йилликдаги энг кучли даврга чиққани ва бунда Лапортанинг ҳам меҳнати катта эканини эътиборга олсак, мабодо у сайловда ютқазадиган бўлса, бошқарувдаги фаолияти эмас, мана шундай керакcиз баёнотлари сабабли бўлади. Ахир Лапорта бемалол бу мавзуни четлаб ўтиши, умуман фикр билдирмаслиги ҳам мумкин эди ва сиёсий жиҳатдан бу самаралироқ ҳам бўларди.— Биз ҳеч қандай масалада сектант эмасмиз, — деди Жоан Лапорта Эчаварриянинг “франкочи” қарашлари унинг клубда ишлашига зидлиги ҳақидаги саволларга жавобан. – Биз ҳар қандай қарашни қабул қиламиз, ҳар кимнинг фикри ўзига ва биз бу борада унга босим ўтказмаймиз. Биз учун энг муҳими — Алехандро “Барселона”ни яхши кўради, “Барселона”ни ҳимоя қилади ва “Барселона” нима эканини жуда яхши билади. Шунинг учун сиз айтган факт мени безовта қилмайди.
Ростан ҳам Жоан Лапортанинг менежер сифатида ютуқларини инкор этиб бўлмайди. Клубнинг асримиздаги барча муваффақиятли даврлари айнан Лапорта ва унинг бошида кўпчилик учун тушунарсиз бўлган қарорлари, ақл бовар қилмас ҳислари билан боғлиқ. Франк Райкард ва Роналдиньони олиб келиб, аср бошидаги инқирозли клубни Чемпионлар Лигаси ғолибига айлантирган ҳам, кўпчилик қарши бўлса-да, Пеп Гвардиола номзодида тўхталиб, оқибатда футбол тарихидаги энг муваффақиятли лойиҳани бошлаган ҳам айнан Лапорта.
Хави истеъфога чиқарилганда, бу қарор катта хато эканини, клуб ундан яхшисини топиши мумкинлигига ҳеч ким ишонмасди. Лекин айнан Лапорта Ханси Фликни “Барселона”га келишга кўндирди. Кўриб турганимиздек, айни пайтда жамоа ўзи қатнашаётган барча мусобақаларда фаворитлар қаторида тилга олинмоқда ва, бемалол айтиш мумкинки, Хави даврига нисбатан юқорироқ босқичга чиқа олди. Қисман аввалги бошқарув хатолари оқибатида пайдо бўлган катта молиявий инқироз даврида, футболчиларни рўйхатдан ўтказиш ўта қийин шароитда ҳам “Барселона” таркибининг бу қадар рақобатбардош бўлиб қолаётганида, табиийки, президентнинг ҳиссаси катта.
Энг муҳими, мана шундай шартларда ҳам у Флик билан бир жамоа бўла олаётгани. Жароҳатлар, йўқотишлар, керакли трансферларнинг йўқлиги, шу билан бирга барча турнирларда ғолиб чиқиш босими остида ҳам германиялик мураббий ҳали бирор марта ўз норозилигини билдирмади. Мураббийнинг Лапорта билан “бир қайиқда экани”ни сезиш қийин эмас ва сайлов кампаниясида президентнинг асосий кузири ҳам айнан Флик бўлиб турибди. Ҳатто Лапорта “чўнтак медиа”лари ёрдамида мабодо Фонт клуб бошқарувига келса, Ханси Флик жамоани тарк этиши ҳақидаги хабарларни сиздирмоқда. Бунга жавобан Фонт дарҳол раддиялар берди ва у ҳам Флик билан ишлашни хоҳлашини айтди.
Энг қизиғи ҳам шу. Атрофдаги гап-сўзлар, молиявий муаммолар, босимлар қанча бўлса ҳам, айни дамда президентликка номзодларни жалб қилаётган асосий бойлик шу – Флик ва унинг жамоаси. “Барселона”нинг ўйин услуби, барқарор натижалари ва улкан салоҳияти, табиийки, ҳар қандай бошқарувчини ўзига жалб қилади. Ҳеч қандай оламшумул ғояларсиз, ҳатто баъзи хатолар билан ҳам муваффақиятли жамоанинг бир қисми бўлиш имконияти уларга тинчлик бермайди. “Ла Масия”дан чиқаётган иқтидорли ёшлар бу вазифани йилдан йилга янада осонлаштиради.
Мавзуни “Барселона”ни демократик давлатга қиёслаш билан бошлагандик. Лекин тилга олинган воқеалар, атрофдаги мана шундай курашлар, зиддиятлар остида жамоа муваффақиятли бўлиб, чиройли ўйинлари орқали бутун дунёдаги фанбазасини сақлаб қолиб, дунёнинг энг даромадли клубларидан бири бўлиб қолаётгани чинакам мўъжизадир.
“Барселона” ростан ҳам давлатга ўхшайди. Ёмон шартларда ҳам меҳнаткаш ва садоқатли халқи, иқтидорли ёшлари, табиий бойликлари билан умид бераверадиган.
