Хитой Тибетнинг чекка ҳудудида, Ярлунг Сангпо дарёсининг бурилиш нуқтасида дунёдаги энг улкан гидроэнергетика тизимини барпо этмоқда. Қиймати 168 миллиард долларга баҳоланаётган ушбу лойиҳа қуввати бўйича дунёда тенгсиз бўлиши кутилмоқда. Бу ҳақда CNN хабар берди.
Лойиҳа кўлами ва мақсади
Янги ГЭС тизими йилига тахминан 300 миллиард киловатт-соат электр энергияси ишлаб чиқариши прогноз қилинмоқда. Бу кўрсаткич ҳозирда дунёдаги энг йирик саналган Хитойнинг “Уч дара” (Three Gorges) тўғони қувватидан уч баравар кўпдир. Пекин ушбу лойиҳадан бир неча мақсадни кўзламоқда:
- сунъий интеллект моделларини қуввати билан таъминлаш ва электромобильлар учун чексиз энергия манбасини яратиш;
- кўмирга бўлган боғлиқликни камайтириш орқали иқлим ўзгаришига қарши чоралар кўриш;
- Тибет ва Ҳиндистон билан баҳсли чегара ҳудудларида назоратни кучайтириш.
“Сув бомбаси”: Қўшни давлатлар нега хавотирда?
Лойиҳа Ҳимолай тоғларининг сейсмик фаол ҳудудида — ер қатламлари ҳар йили бир неча миллиметрга ўсадиган нуқтада қурилмоқда. Бу эса келажакда техноген офатлар хавфини туғдириши мумкин.
Энг катта хавотир дарёнинг қуйи оқимида жойлашган Ҳиндистон ва Бангладеш томонидан билдирилмоқда. Ҳинд расмийлари ушбу тўғонни Хитой қўлидаги “сув бомбаси” деб атамоқда. Уларнинг фикрича, Пекин сув оқимини тўсиш ёки сувни катта миқдорда қўйиб юбориш орқали қўшни давлатларга босим ўтказиши мумкин.
Экологик ва ижтимоий оқибатлар
Мутахассисларнинг огоҳлантиришича, улкан қурилиш ноёб экотизимга, жумладан, Бенгал йўлбарслари ва қизил пандалар яшайдиган ҳудудларга тузатиб бўлмас зарар етказади. Шунингдек, лойиҳа доирасида ўн минглаб маҳаллий аҳоли, жумладан, кичик этник гуруҳлар ўз яшаб турган ерларидан мажбуран кўчирилмоқда.
“Бизга қаерда яшашимизни ҳам айтишмаяпти. Биз ҳеч нарсадан хабардор эмасмиз”, деди маҳаллий аҳоли вакилларидан бири.
Хитой Ташқи ишлар вазирлиги эса лойиҳа барча халқаро хавфсизлик ва экологик меъёрларга жавоб беришини, қўшни давлатлар билан маълумот алмашишга тайёрлигини билдирмоқда. Шунга қарамай, лойиҳанинг кўп тафсилотлари ҳамон сир тутилмоқда.
