Эрон президенти Масъуд Пезешкиён пойтахтни Теҳрондан жанубий ҳудудларга кўчириш масаласини кун тартибига олиб чиқди. Бу ҳақда The Guardian нашрининг ёзишича, бунга мамлакат бўйлаб кузатилаётган жиддий сув танқислиги ва ер чўкиши каби омиллар сабабдир.
Форс кўрфази бўйидаги Ҳормузгоҳ вилоятига келган Пезешкиён ҳаддан зиёд урбанизация, сув танқислиги ва тупроқ чўкиши каби муаммолар ҳақида тўхталди. Эрон президенти бундай омиллар 10 миллиондан ортиқ аҳолига эга Теҳрон учун жиддий хавф эканини айтди. Унинг таъкидлашича, шаҳар мамлакат сув ресурсларининг қарийб 25 фоизини истеъмол қилмоқда.
“Эрон дуч келаётган муаммолар бизни ривожланиш йўналишини Форс кўрфазига қарата ўзгартиришга мажбур қилмоқда. Теҳрон, Караж ва Қазвин ҳозир сув инқирози ичида, бу муаммони оддий чора билан ҳал қилиб бўлмайди”, деган президент.
Пезешкиён таъкидлашича, у пойтахтни кўчириш масаласини ўтган йилдаёқ Эрон олий раҳбари Оятуллоҳ Али Хоманаи билан муҳокама қилган. Президентга кўра, ўша пайтда мазкур таклиф танқидларга сабаб бўлган. Бироқ президент ресурслар инқирози сабаб пойтахт кўчирилишини муқаррар деб ҳисоблайди.
Теҳрон — “қуриб бораётган шаҳар”
Теҳроннинг сувга бўлган эҳтиёжи асосан тўғонлар (70 фоиз) ва ерости сувлари (30 фоиз) ҳисобига қондирилади. Аммо аҳолининг кескин ўсиши тизимга босимни оширган. Қолаверса, ёғингарчилик камайиши ва буғланишнинг ортиши ҳам истеъмолни кўпайтирган. Бунинг натижасида ерости сувларининг сатҳи пасайиб, айрим ҳудудларда ер йилига 30 см гача чўккан.
Расмий маълумотларга кўра, 2024 йили Эронда 140 мм ёғингарчилик кузатилган. Бу эса одатдаги 260 мм кўрсаткичдан 50–60 фоизга камдир. Аммо бу ҳаммаси эмас. 2025 йил якунига бориб рақамлар 100 мм бўлиши кутилмоқда.“Бу фалокат. Бу сув захираларимиз тугаётганини кўрсатади”, деди Пезешкиён.
Тўғонлардаги сув сатҳи пасайиши ва қудуқларнинг эскириши сувни етказиб бериш харажатларини оширган. Бу эса ўз навбатида, Теҳрон учун марказлашган сув таъминотини мураккаблаштирган.
“Агар сувни бу ҳудуддан Теҳронга ташимоқчи бўлсак, ҳар куб метр нархи 4 еврога чиқади”, деди Пезешкиён.
Янги пойтахт Форс кўрфази бўйига кўчиши мумкин
Масъуд Пезешкиён янги пойтахт ҳақида гапириб, жанубий ҳудудлар, айниқса Ҳормузгоҳ вилоятининг стратегик афзалликларини санади. Мазкур ҳудуд денгиз бўйида жойлашгани боис очиқ сув ҳавзаларига чиқиш имконини беради.
“Агар бу ҳудуд салоҳиятига бошқача қарайдиган бўлсак, у жуда фаровон ва илғор минтақага айланиши мумкин. Ҳозирги ҳолат билан чекланиб бўлмайди, биз келажак учун илмий ва асосланган миллий режа ишлаб чиқишимиз зарур”, деди у.
Эронда пойтахтни кўчириш илк бор янграётган таклиф эмас. Илгари собиқ резидент Ҳасан Руҳоний ҳам бир неча амалий режа ишлаб чиққан эди, бироқ улар амалга ошмаган.
