2025-йилнинг сентябрь ойи ўзбек спорти солномасига олтин ҳарфлар билан ёзиладиган бўлди. Англиянинг Ливерпуль шаҳрида ўтказилган катталар ўртасидаги Жаҳон чемпионати ўз поёнига етди. Ўзбекистон миллий терма жамоаси ушбу нуфузли турнирни 11 та медал билан якунлаб, жаҳон боксидаги ўз мавқеини яна бир бор мустаҳкамлади. Бироқ, бу муваффақият ортида шунчаки жисмоний тайёргарлик эмас, балки ўн йилликлар давомида шаклланган улкан тизим, мураббийлар маҳорати ва миллий руҳ ётибди. Бугун нафақат бокс ишқибозлари, балки халқаро экспертлар ҳам бир савол устида бош қотирмоқда: Нега ўзбек боксчилари узоқ муддатдан буён дунё рейтингларининг юқори поғоналарини ҳеч кимга бермай келмоқда?
Ливерпуль рингларидаги қаҳрамонлик: фактлар ва рақамлар
Турнирнинг сўнгги куни Ўзбекистон учун ҳақиқий ғалаба байрамига айланди. Куннинг биринчи ярмидаёқ рингга кўтарилган уч нафар боксчимиз — Асадхўжа Мўйдинхўжаев, Жавоҳир Умматалиев ва Тўрабек Ҳабибуллаевларнинг барчаси олтин медалларни нақд қилишди.
Айниқса, -65 кг вазн тоифасида Асадхўжа Мўйдинхўжаевнинг бразилиялик Юри Рейис устидан қозонган 4:1 ҳисобидаги ғалабаси кўплаб хорижий мутахассисларнинг эътиборига тушди. Сабаби бу Асадхўжанинг иккинчи жаҳон чемпионлиги эди. -80 кг вазнда Жавоҳир Умматалиевнинг франциялик рақибини 5:0 ҳисобида “савалаб” ташлаши эса ўзбек боксидаги янги авлоднинг кучи қандай эканига яққол мисолдир. -90 кг вазндаги Тўрабек Ҳабибуллаев ва -85 кг вазндаги Акмалжон Исроиловларнинг ғалабалари терма жамоамизнинг ўрта ва оғир вазнларда ҳам дунёда тенгсиз эканини исботлади. Гарчи Навбаҳор Ҳамидова ва Жаҳонгир Зокировлар ҳакамларнинг бир оз мунозарали қарорлари сабаб кумуш медал билан чекланган бўлсалар-да, уларнинг кўрсатган жанги олтин медалга лойиқ эди. Якунда 11 та медал билан Ўзбекистон умумжамоа ҳисобида иккинчи ўринни эгаллади, бироқ олтин медаллар сифати ва жанг услуби бўйича дунёнинг биринчи рақамли жамоаси эканини яна бир бор тасдиқлади.
Нега айнан Ўзбекистон? Муваффақиятнинг учта устуни
Ўзбек боксининг ўсиш тенденцияси тасодифий эмас. Бу узоқ муддатли стратегиянинг маҳсулидир. Таҳлиллар шуни кўрсатадики, бу муваффақиятлар учта асосий омилга таянади:
- Академик мактаб ва узвийлик: Ўзбекистонда бокс бўйича ўзига хос “конвеер” тизими яратилган. Спорт мактабларидан бошлаб, олимпия захиралари коллежлари ва миллий терма жамоагача бўлган йўл қатъий тартибга солинган. Бир авлод (масалан, Риодаги “олтин авлод”) кетиши билан уларнинг ўрнини босувчи муносиб ёшлар аллақачон тайёр туради. Ливерпульдаги натижалар шуни кўрсатдики, бизда “иккинчи рақамлар” тушунчаси йўқ, ҳар бир вазнда камида 2-3 нафар жаҳон даражасидаги етакчилар бор.
- Мураббийлик салоҳияти ва янгича ёндашув:
Мураббийлари ўзбек бокс мактабининг ўзига хос шиддатини жаҳон боксининг энг илғор ва замонавий тенденциялари билан маҳоратли тарзда уйғунлаштира олишди.
Тезкор оёқ ҳаракатлари, кучли зарба ва энг муҳими — тактик интизом. Ливерпульда биз кўрдикки, ҳар бир рақиб учун алоҳида стратегия ишлаб чиқилган. Мураббийларимиз нафақат жисмоний ҳолатга, балки психологик тайёргарликка ҳам улкан эътибор қаратишмоқда. - Давлат эътибори ва ижтимоий лифт: Ўзбекистонда бокс — энг оммабоп спорт турларидан бири. Давлат томонидан ғолиб спортчиларга кўрсатилаётган юксак эҳтиром ва моддий рағбат ёшлар учун улкан мотивация манбаидир. Кўплаб чекка қишлоқлардаги ёшлар учун бокс нафақат спорт, балки ўз ҳаётини ўзгартириш, ватанини дунёга танитиш учун асосий “ижтимоий лифт” вазифасини ўтамоқда.
Ўсиш тенденциялари
Сўнгги йилларда ўзбек боксида сезиларли сифат ўзгаришлари кузатилмоқда. Биринчидан, аёллар боксининг ривожланиши. Навбаҳор Ҳамидованинг Ливерпульдаги кумуш медали ўзбек қизларининг ҳам жаҳон ареналарида ўз сўзини айтишни бошлаганидан далолат. Иккинчидан, илмий ёндашув. Ҳозирда терма жамоада диэтологлар, массажчилар, психологлар ва таҳлилчилар гуруҳи фаолият юритмоқда. Ҳар бир зарба кучи, нафас олиш даражаси компьютер таҳлиллари орқали текширилади.
Бундан ташқари, Ўзбекистон халқаро бокс дипломатик майдонида ҳам фаоллашмоқда. Дунё бокс ташкилотлари ўртасидаги зиддиятли вазиятларда Ўзбекистон ўз позициясини сақлаб қолган ҳолда, спортчилар манфаатини биринчи ўринга қўймоқда. Ливерпуль турнири бизга халқаро ҳакамлик тизимидаги ўзгаришларга тезкор мослашиш кераклигини ҳам ўргатди.
Хулоса ўрнида шуни айтиш мумкинки, Ливерпульдаги 11 та медал — бу шунчаки жисмоний ғалаба эмас, бу ўзбек халқининг метин иродаси ва интеллектуал салоҳиятининг тантанасидир. Ўзбекистон бокс бўйича жаҳон гегемонлигини сақлаб қолиши учун барча имкониятларга эга. 2025 йил сентябрь воқеалари бизга шуни кўрсатдики, ўзбек боксининг ўсиш тенденцияси ҳали ўзининг чўққисига етгани йўқ. Бизни олдинда янги олимпиадалар, янги жаҳон чемпионатлари ва энг муҳими — янги номлар кутмоқда. Ўзбекистон бокс оламида нафақат иштирокчи, балки ўйин қоидаларини белгилаб берувчи асосий кучга айланди. Бу йўлда бизга ҳамиша мардлик ва шижоат ёр бўлишига ишонамиз.
