Ҳар йили миллионлаб одамлар саратонга чалинади. Бу дарддан қутулишга эришганлар орасида машҳур шахслар ҳам бор. Уларнинг ҳаёт йўли энг оғир вазиятларда ҳам ўзимизга ишониш ва куч топишнинг нақадар муҳимлигини эслатиб туради.
Майкл Дуглас
2010 йил августда таниқли америкалик актёр ва продюсер Майкл Дуглас ўзида IV босқич томоқ саратони аниқлангани ҳақида маълум қилди. Аммо уч йил ўтгач, 2013 йил 10 октябрда у яна бир ҳақиқатни ошкор этди: аслида унда тил саратони бўлган. Текширув пайтида мутахассислар ёнғоқ катталигидаги қаттиқ ўсмани аниқлаган.
Кейинчалик Дуглас матбуотни атайлаб чалғитганини тан олди. Ташхис қўйган шифокор касаллик тафсилотларини ошкор қилмасликни маслаҳат берган: актёрнинг тили ва пастки жағи олиб ташланиши керак эди. Дуглас бу маълумотни жамоатчиликка етказишни истамасди.
Ташхис қўйилишидан тахминан ярим йил олдин Майклда ютиниш қийинлиги ва томоқ оғриғи пайдо бўлган. У дастлаб бунга унча эътибор бермади, бироқ аломатлар кучайиб, тилда битмайдиган яра пайдо бўлгач, охир-оқибат шифокорга мурожаат қилишга мажбур бўлди.
Тил ва оғиз-ҳалқум саратони ривожланишига олиб келадиган асосий сабабларга қуйидагилар киради:
- чекиш: Дуглас кўп йиллар олдин чекишни ташлаганини таъкидлаган бўлса-да, бу зарарли одат томоқ саратони ва бошқа турдаги саратон ривожланишининг асосий хавф омилларидан бири бўлиши мумкин.
- спиртли ичимликлар: актёр мунтазам равишда спиртли ичимликлар истеъмол қилганини яширмаган — бу онкологик касалликлар хавфини оширган бўлиши мумкин.
- одам папиллома вируси (ОПВ): ОПВ инфексияси асосан ҳимояланмаган оғиз орқали жинсий алоқа ва чуқур ўпишиш натижасида юқади.
Майкл Дугласнинг даволаниши қуйидагиларни ўз ичига олган:
жарроҳлик аралашуви — актёр саратон ўсмаларини олиб ташлаш операциясини бошдан кечирган.
кимётерапия — у қолган саратон ҳужайраларини йўқ қилиш ва касалликнинг қайта юзага чиқиш хавфини камайтириш учун кимётерапия курсини ҳам ўтаган;
нур терапияси — бу бош ва бўйин саратонини даволашда қўлланиладиган стандарт усул ҳисобланади.
2011-йилда Майкл Дуглас саратони ремиссияга кирганини эълон қилган ва кино ҳамда телевидениеда фаол ишлашни давом эттирган. Соғайганидан кейинги суҳбатларида актёр мунтазам тиббий кўрикдан ўтиш ва эрта ташхис қўйишнинг муҳимлигини таъкидлаган, шунингдек, оиласи ва яқинларининг қўллаб-қувватлаши бўлмаганда, таслим бўлишини тан олган.
Хю Жекман
2013-йилда австралиялик актёр Хю Жекманга тери саратони (базал ҳужайрали карсинома) ташхиси қўйилган. Унинг юзида хол пайдо бўлган, лекин у дастлаб бунга эътибор қилмаган ва фақат хотинининг тазйиқи билан шифокорга мурожаат этган.
Базал ҳужайрали карсинома қуёшда узоқ вақт бўлиш ва терини етарли даражада ҳимоя қилмаслик оқибатида юзага келган. У қуйидаги белгилар билан намоён бўлади:
- кичик, силлиқ, ялтироқ ўсмалар;
- ясси, тангачасимон доғлар;
- битмайдиган ва ўзига хос рангдаги яралар;
- чандиқлар — кўринишидан чандиққа ўхшайди ва силлиқ ёки ғадир-будир бўлиши мумкин.
Австралияда ўсган актёр қуёшдан ҳимояловчи кремнинг қанчалик муҳимлигини билса-да, бу маслаҳатга эътибор бермаган. Оқибатда у олтита жарроҳлик амалиётини бошидан ўтказишга мажбур бўлди. Ҳар бир амалиётдан сўнг Хю ўзининг соғайиш жараёни ҳақида маълумот бериб, мухлисларини ҳимоя кремидан фойдаланишга ва терисига эътибор қаратишга ундарди. Бугунги кунда Хю Жекман терини ултрабинафша нурларидан ҳимоя қилиш воситалари ва дерматолог кўригидан мунтазам ўтишнинг ҳақиқий тарғиботчисига айланган.
Базал ҳужайрали карсинома ривожланиш хавфини камайтириш учун қуйидаги тавсияларга амал қилиш муҳим:
қуёшдан ҳимояловчи воситалардан фойдаланиш;
тўғридан-тўғри қуёш нуридан сақланиш, айниқса энг фаол соатларда (соат 10:00 дан 16:00 гача);
қуёш таъсири кучли бўлган вақтларда ҳимояловчи кийимлар кийиш: соябонли шляпалар, қуёш кўзойнаклари ва узун енгли кийимлар;
терини мунтазам равишда текшириб туриш ва профилактик кўриклар учун дерматолог шифокорга мурожаат қилиш;
солярийдан воз кечиш: сунъий қорайиш саратон хавфини ошириши мумкин.
Хю Жекман саратон касаллигига қарши курашиш жараёнида узоқ йиллик оилавий ва шахсий муаммоларини ҳам ҳал қилди. У ниҳоят онаси билан алоқа ўрнатди. Онаси у 8 ёшга тўлганида уни ва яна учта қизини ташлаб, Буюк Британияга кетган эди. Ўшандан бери у болалари билан деярли мулоқот қилмаган. Хавфли ташхис Хюни онасининг бу хатти-ҳаракатига бўлган муносабатини қайта кўриб чиқишга мажбур қилди.
Эл Макферсон
Актриса ва модел 7 йил давомида кўкрак саратони билан курашган. Элда кўкрак бези саратонининг бир тури — ҲЕР2-мусбат интрадуктал карсинома аниқланган. Беморга мастектомия, нур терапияси, кимётерапия, гормон терапияси ва кўкрак қафаси реконструксияси тавсия этилган.
Бироқ Макферсон ғайриоддий йўл тутди. Шифокорларнинг маслаҳатларига қулоқ солмай, у анъанавий тиббиётдан воз кечиб, табиат кучига ишонишга қарор қилди. Актриса Аризона штатидан уй ижарага олди ва у ерда табиб, мануал терапевт ҳамда бошқа ноанъанавий тиббиёт мутахассислари назорати остида даволанди. Шунингдек, у кўп ибодат қилди, медитация ва ёга билан шуғулланди. Элнинг таъкидлашича, буларнинг барчаси унга саратонни енгишга ёрдам берди. 14 йилдан сўнг модел яна подиумга қайтди.
