Мьянманинг ҳибсга олинган собиқ раҳбари Аун Сан Су Чжи уй қамоғига ўтказилди. 80 ёшли Нобель мукофоти совриндори 2021-йилдаги ҳарбий тўнтаришдан бери ҳибсда ушлаб турилганди.
У пойтахт Нейпидо шаҳридаги ҳарбий қамоқхонада сақлангани ҳақида маълумотлар бор. Тўнтаришга раҳбарлик қилган ҳарбий етакчи Мин Аун Ҳлайн баёнот берди. Унга кўра, Су Чжин қолган жазо муддатини белгиланган қароргоҳда ўтайдиган бўлди.
Давлат телеканали Аун Сан Су Чжининг икки нафар формадаги ходим билан ўтирган суратини намойиш этди. Бироқ унинг ўғли Ким Арис бу хабарга шубҳа билан қарамоқда. У онасининг тириклигига ҳам далил йўқлигини айтди. Ким Ариснинг сўзларига кўра, кўрсатилган сурат 2022-йилда олинган ва у ҳеч қандай аҳамиятга эга эмас.
“Унинг кўчирилганига доир ҳақиқий далил кўрмагунимча бунга ишонмайман. Мен билан боғланишига рухсат беришса ёки кимдир унинг ҳолатини мустақил текширса, кейин ишонишим мумкин”, деди у BBC нашрига.
Ноаниқ тақдир ва оғир шароитлар
Собиқ раҳбарнинг соғлиғи ва яшаш шароитлари ҳақида узоқ вақтдан бери маълумот йўқ эди. Адвокатлари у билан уч йилдан бери, оиласи эса икки йилдан бери кўришмаган.
Аун Сан Су Чжига дастлаб жами 33 йиллик қамоқ жазоси тайинланган, кейинчалик бу муддат бир неча бор қисқартирилди. Унинг собиқ маслаҳатчиси, австралиялик иқтисодчи Шон Тернелл қамоқхона шароитларини “ўрта асрлардаги каби даҳшатли” деб таърифлади.
У Чжи билан биргаликда қамоққа олинганди. Унинг айтишича, овқат ва тиббий ёрдам жуда ёмон бўлган, камералар эса очиқ осмон остида, яъни табиий ҳодисалардан ҳимояланмаган бўлган.
Экспертларнинг фикрича, Су Чжининг тўсатдан ОАВда кўриниши ҳарбий ҳукуматнинг халқаро яккаланишдан чиқишга уринишидир.
Шон Тернеллнинг сўзларига кўра, Мьянма ҳарбийлари дунёни ўзларининг қонуний ҳукумат эканига ишонтиришга ҳаракат қилмоқда. Су Чжининг уй қамоғига ўтказилиши эса ушбу пиар кампаниясининг бир қисмидир.
Аун Сан Су Чжи ким?
У 2015-йилда демократик ислоҳотлардан сўнг ҳокимиятга келган. Амалдор бунгача ҳарбий бошқарув даврида 15 йилдан ортиқ уй қамоғида ўтирган. У 1991-йилда тинчлик бўйича Нобель мукофотини қўлга киритган. 2017-йилда мусулмон-рохинжалар геноциди бўйича ҳарбийларни халқаро судда ҳимоя қилгани унинг халқаро обрўсига путур етказган.
Шунга қарамай, Мьянма халқи орасида унинг нуфузи ҳамон жуда юқори ҳисобланади. Одамлар унинг тўлиқ озод этилишини интизорлик билан кутмоқда.
Мьянма ҳарбий хунтаси раҳбари Мин Аун Хлайн 3 апрель куни парламентдаги овоз бериш жараёнидан сўнг мамлакат президенти этиб сайланди. Шу тариқа, у беш йил аввал амалга оширилган давлат тўнтаришидан сўнг ўз сиёсий ҳокимиятини расмийлаштириб олди.