• Profilga Kirish
  • 1744009905_435.svg 1744009905_642.svg

  • So‘nggi yangiliklar
  • Asosiy yangiliklar
  • Eng ko‘p o‘qilgan
  • Kolumnistlar
Ўзбекча
Русский
English
  • O'zb
  • Ўзб
  • Рус
  • Eng
  • O'zb
  • Ўзб
  • Рус
  • Eng
  • So‘nggi yangiliklar
  • Asosiy yangiliklar
  • Eng ko‘p o‘qilgan
  • Kolumnistlar
    • USD12895.55
    • RUB159.38
    • EUR14338.56
    • Google play
    • App Store
    • Telegram
    • Toshkentda
      +22°C
      • Andijon
      • Qarshi
      • Buxoro
      • Samarqand
      • Farg‘ona
      • Sirdaryo
      • Jizzax
      • Termiz
      • Namangan
      • Toshkent
      • Navoiy
      • Toshkent vil
      • Nukus
      • Urganch
    • Daryo
      • Internet-nashr
      • Tahririyat haqida
      • Aloqa ma'lumotlari
      • Foydalanish shartlari
      • Maxfiylik siyosati
      • Yangiliklar arxivi
    • Reklama
    • Ijtimoiy tarmoqlar
      • Instagram | Rasmiy
      • Instagram | Lifestyle
      • Instagram | Sport
      • Facebook | Rasmiy
      • OK | Rasmiy
      • YouTube | Daryo
      • YouTube | Daryo Rus tilida
      • YouTube | Daryo Global
    Telegram Youtube Facebook Instagram Twitter vkontakte
    Daryo logo white
    • O‘zbekiston
      • Boshqalar
      • Navoiy
      • Toshkent viloyati
      • Sirdaryo
      • Jizzax
      • Qashqadaryo
      • Surxondaryo
      • Xorazm
      • Buxoro
      • Samarqand
      • Namangan
      • Farg‘ona
      • Andijon
      • Qoraqalpog‘iston
      • Toshkent sh.
      • Mehridaryo
      • Ob-havo
    • Markaziy Osiyo
      • O‘zbekiston (Mahalliy)
      • Afg'oniston
      • Qirg‘iziston
      • Qozog‘iston
      • Turkmaniston
      • Tojikiston
    • Dunyo
    • Pul
      • Biznes
      • Iqtisodiyot
      • Moliya
      • Kripto
    • Madaniyat
      • Kino
      • Kitob
      • Musiqa
      • Shou-biznes
    • Layfstayl
      • Ayollar sahifasi
        • Farzand
        • Go‘zallik
        • Karyera
        • Maslahatlar
        • Moda
        • Retseptlar
      • Texnologiyalar
        • Arxitektura
        • Gadjetlar
        • Ilm-fan
        • Koinot
        • Media
      • Avto
      • Qo‘ziqorin
      • Sayohat
      • Salomatlik
      • Ta’lim
        • Abituriyent
        • Ingliz tilini o’rganamiz
    • Sport
      • Futbol
      • UFC
      • Boks
    infinix
    Daryo.uz - Login
    Daryo.uz Daryo.uz
    Daryo.uz - Login
    Dunyo

    Ukrainadagi urush: taktik yadro quroli nima va u Rossiya tomonidan qo‘llanilishi mumkinmi?

    Vladimir Putin Rossiya hududini himoya qilish uchun yadro qurolini qo‘llashga tayyorligini ma’lum qildi. Uning bu gapi dunyoda Rossiya prezidenti Ukrainada kichik “taktik” yadroviy portlashni amalga oshirishi mumkinligi yuzasidan yana jiddiy xavotirlar uyg‘otdi, deb yozadi BBC Rus xizmati.

    Taktik yadro snaryadlari “Pion” kabi o‘ziyurar gaubitsalar orqali otilishi mumkin

    Taktik yadro snaryadlari “Pion” kabi o‘ziyurar gaubitsalar orqali otilishi mumkin
    Foto: Russian Mod

    AQSH prezidenti Jo Bayden Putinni ogohlantirdi va bu Ikkinchi jahon urushidan buyon eng jiddiy harbiy keskinlik bo‘lishi mumkinligini aytdi.

    Rossiya armiyasi Ukrainada taktik yadro qurolidan foydalanishi mumkinmi va bu qanday xavflarni keltirib chiqaradi?

    Taktik yadro quroli nima?

    Taktik yadro quroli (TYaQ) — jang maydonida qo‘llash yoki cheklangan yadroviy zarba berish uchun mo‘ljallangan, kichik yadro zaryadlari (uni yetkazib beruvchi vositalar bilan birga).

    Ular katta ko‘lamli radioaktiv ifloslanishsiz, muayyan hududdagi nishonlarni yo‘q qilish imkonini beradi.

    Eng kichik taktik yadroviy jangovar kallak quvvati trotil ekvivalentda bir kilotonnagacha teng, eng kattalarining quvvati esa 100 kilotonnagacha bo‘ladi.

    Strategik yadro quroli bundan ancha kuchli bo‘lib, quvvati 1000 kilotonnagacha bo‘lishi mumkin. U kattaroq — ming kilometrlik masofalarda qo‘llaniladi.

    Tarixdagi eng kuchli termoyadroviy portlash — sovet ittifoqining “Sar-bomba”si quvvati 58 megatonnadan ko‘proq bo‘lgan. Xirosimaga tashlangan Amerika atom bombasi quvvati esa 15 kilotonnani tashkil etgan.

    Rossiyada qanday taktik yadro quroli bor?

    Amerika razvedkasi ma’lumotlariga ko‘ra, Rossiyada taxminan ikki mingga yaqin taktik yadro zaryadlari bor.

    Taktik yadroviy jangovar zaryadlarni oddiy jangovar kallaklar uchun qo‘llaniladigan turli raketalarga, masalan, qanotli yoki tezkor-taktik raketalarga, hatto artilleriya snaryadlariga joylashtirish mumkin.

    Taktik yadro qurolini samolyotlar yoki kemalardan ham qo‘llash mumkin — bunday jangovar kallaklar raketalarga, torpedalarga yoki chuqurlik bombalariga o‘rnatiladi.

    AQSH da’vo qilishicha, Rossiya so‘nggi yillarda bunday qurollarga katta investitsiyalar kiritib, ularning masofasi va aniqlik darajasini oshirgan.

    Taktik yadro quroli qachondir qo‘llanganmi?

    Taktik yadro quroli real harbiy nizoda hech qachon qo‘llanilmagan.

    AQSH yoki Rossiya kabi yadro davlatlari taktik maqsadlarga erishish uchun oddiy zamonaviy qurol-yarog‘ ham yetarli deb hisoblaydi.

    Buning ustiga, hech qaysi yadro davlati taktik yadro quroli qo‘llanilganidan keyin bo‘lgan yadroviy urush yuzaga kelishi mumkinligi yuzasidan, tavakkal qilishni xohlamagan.

    Shunga qaramay, Rossiya yirikroq strategik raketalardan ko‘ra, taktik yadro qurollaridan foydalanishga moyil bo‘lishi mumkin.

    “Ehtimol, ular bunga yadro qurolini qo‘llash chizig‘ini kesib o‘tish deb qaramaydi, — dedi Britaniyaning Chatham House xalqaro aloqalar qirollik instituti xalqaro xavfsizlik dasturi rahbari Patrisiya Lyuis. — Ular uchun bu oddiy qurol-yarog‘larning bir qismidir”.

    Putin yadro quroli qo‘llashi ehtimoli yuzasidan xavotirlanish kerakmi?

    2022-yil fevralida, Ukrainaga bostirib kirishdan sal avvalroq, Putin Rossiya strategik yadro kuchlarini “maxsus jangovar navbatchilik rejimi”ga o‘tkazib, strategik yadro kuchlari o‘quv mashg‘ulotlarini olib bordi.

    Yaqindagina esa u yadro qurolini nazarda tutib: “Mamlakatimiz hududiy yaxlitligiga nisbatan xavf yuzaga kelgan taqdirda, Rossiya va xalqimiz himoyasi uchun biz, shubhasiz, qo‘l ostimizda bo‘lgan barcha vositalarni qo‘llaymiz. Bu quruq tahdid emas”, — dedi.

    Rossiya Ukraina janubi va sharqida o‘zi bosib olgan hududlarni o‘z tarkibiga qo‘shib olmoqchi. Buning uchun u yerlarda referendumlar o‘tkazilmoqda.

    Amerika razvedkasi fikricha, Putin yadro urushini boshlamoqchi emas, balki tahdidlar orqali G‘arbni Ukrainaga o‘z yerlarini qaytarib olishda yordam berishni bas qilishga majburlamoqchi.

    Boshqalar esa Rossiya jang maydonida muvaffaqiyatsizliklarga uchrashda davom etaversa, “o‘yin qoidalarini o‘zgartirish”, boshi berk ko‘chadan chiqish yoki uzil-kesil mag‘lubiyatga yo‘l qo‘ymaslik uchun Ukrainada kichik quvvatli taktik qurol qo‘llash istagi paydo bo‘lishidan xavfsiramoqda.

    AQSH qanday munosabat bildirmoqda?

    AQSH prezidenti Jo Bayden Rossiyani Ukrainadagi urushda yadro quroli qo‘llamaslikka chaqirdi va buning oqibatlari haqida ogohlantirdi.

    AQSH va NATO yadro quroli qo‘llanilishiga qanday javob ko‘rsatishini taxmin qilish qiyin. Bir tomondan, ular katta ko‘lamli yadro urushi boshlanib ketishidan xavfsirab, nizoni yanada keskinlashtirishni istamasligi mumkin. Boshqa tomondan esa, ularda bo‘layotgan hodisalarga nuqta qo‘yish xohishi ham paydo bo‘lishi mumkin.

    Rossiyani Xitoygina taktik yadro quroli qo‘llashdan tiyishi mumkin.

    “Rossiya Xitoyning ko‘magiga kuchli bog‘lanib qolgan”, — deb hisoblaydi London Qirollik kolleji atom energiyasi bo‘yicha eksperti Xezer Uilyams.

    “Ammo Xitoyda ‘birinchi bo‘lib qo‘llamaslik’ haqidagi yadro doktrinasi bor. Shuning uchun, agar Putin taktik yadro qurolidan foydalansa, Xitoy uni qo‘llab-quvvatlashi qiyin bo‘ladi. Agar Putin bunday qurolni qo‘llasa, katta ehtimol bilan, Xitoyni yo‘qotadi”, — dedi Uilyams.

    --------------------------------------------

    “Nishonni urish bo‘yicha yuqori aniqlikdagi vositalari sifat yoki son jihatidan yetarli bo‘lmagan har qanday armiya muammoni bitta kuchli zarba bilan hal qilish vasvasasiga berilishi mumkin. Masalan, o‘z kuchlarini hujumga o‘tkazish maqsadida dushman tomonidan egallangan hududni tozalash uchun.

    Taktik qurol strategik qurolga nisbatan kamroq nishonlarni yo‘q qilish bilan birga, kichik portlashdan keyingi radiatsiyaviy ifloslanish unchalik jiddiy bo‘lmaydi. Shuning uchun uni qo‘llaganlar dushman ham shu yo‘l bilan javob ko‘rsatmasligiga umid qilishi mumkin. Mana shu narsalarni anglash taktik yadro quroli qo‘llash ehtimolini pasaytiradi.

    Ammo ikkinchi tomondan, Ukrainada taktik yadro quroli qo‘llanilishi ehtimoli haqidagi taxminlar hozirdanoq jiddiy xalqaro reaksiyani keltirib chiqarmoqda.

    Yadro quroli 1945-yil 9-avgustdan buyon urushlarda qo‘llanilmagan — dunyo yadro urushidan qo‘rqishga ko‘nikkan. Taktik yadro qurolidan foydalanish keskinlikni shunchalik kuchaytirib yuborishi mumkinki, buni hamma his qiladi — yadro quroli qo‘llamaslik asosiga qurilgan strategik barqarorlik barcha mamlakatlarga taalluqlidir. Hatto kichik yadro bombasining qo‘llanilishi ham hech kimga ma’qul kelmaydi”, — dedi BBC Rus xizmati harbiy sharhlovchisi Pavel Aksenov.

    24.09.2022, 12:47   Izoh (0)   30968
    Facebook Twitter LinkedIn Telegram Email

    Izoh (0)

    Kirish
    Javob qoldiring Bekor qilish

    Mavzuga doir

    Eronda namoyishchilar mamlakat oliy yetakchisi Xomeyniyning haykaliga o‘t qo‘ydi (video)

    24.09.2022, 11:41

    Rossiyada sirtqi ta’lim talabalari safarbar etilishi mumkin

    24.09.2022, 11:18

    Video: Qurol ko‘targan holda eshikma-eshik yurib, referendum uchun ovoz yig‘ayotgan rossiyalik askarlar

    24.09.2022, 10:19

    AQSH Afg‘onistonni NATOdan tashqaridagi asosiy ittifoqchi maqomidan mahrum qildi

    24.09.2022, 09:45

    SSSRdan qochib ketgan Olimpiada chempionlari, “Litl-rok to‘qqizligi”ni himoya qilishga yuborilgan desantchilar va minglab ziyoratchi halok bo‘lgan Makkadagi tiqili...

    24.09.2022, 09:30

    Zelenskiy bosib olingan hududlar aholisini Rossiya safarbarligidan qochishga va Ukraina tomoniga o‘tishga chaqirdi

    24.09.2022, 09:16
    ×Lightbox Image

    Daryo.uz | Sizning muammoingiz yechimi


    Kapitalbank 2024-yilgi Brand Awards International mukofotiga sazovor bo‘ldi


    Coca-Cola 139 yillik ilhom, ajoyib kashfiyotlar, mashhur kampaniyalar va butun dunyo sevib qolgan ta’mni taqdim etmoqda 


    O‘zbekiston Milliy banki “Oltin omonat”ni ishga tushirmoqda


    Parvoz — katta shahar xarakteriga ega qulay biznes-klass turar joy


    GWM Auto Shanghai 2025 da o‘zining global strategiyasini taqdim etdi: O‘zbekiston asosiy hamkorlar qatorida 


    CHERY bilan o‘z orzungizni amalga oshiring: barcha modellar uchun boshlang‘ich to‘lov pasaytirildi! 


    Moliyaviy firibgarlik: murakkab sxemalar bo‘yicha sodda tushunchalar 


    Ziffler‘dan katta taqdimot: yangi qiyofa, zamonaviy dizayn va aqlli maishiy texnikalar


    HONOR kompaniyasi HONOR 400 Lite smartfonini taqdim etdi. Qiziq, u nimasi bilan lol qoldira oladi?


    UZCARD SHERDOR premium kartasi endi MKBANKda mavjud


    Silk Avia Shahrisabzga ko‘proq parvoz qiladi


    OSTIM Global: 100 gektarlik zamonaviy sanoat hududi


    InfinBANK Global Money Week 2025 da ishtirok etdi


    OKMK 2,3 milliard dollar kredit mablag‘larini jalb qildi va 125 million dollar moliyaviy xarajatlarni iqtisod qildi


    MAGIC SAFARI — Markaziy Osiyodagi birinchi tematik safari-park 15-may kuni o‘z eshiklarini ochadi!

     

    Tavsiya etamiz

    Ular doim dunyoda eng yaxshilaridan bo‘lgan — pokistonlik harbiy uchuvchilar haqida

    12 may, 21:30

    Si va Putin tandemi: Rossiya va Xitoyning “chegarasiz do‘stligi” Markaziy Osiyodagi muvozanatga qanday ta’sir qiladi?

    12 may, 19:00

    “AQSH yordam bermaganida, g‘alabaga erisha olmasdik” — Ikkinchi jahon urushida SSSR yutug‘ini ta’minlagan yashirin haqiqatlar

    10 may, 15:00

    “Ular o‘z vatani mustaqil bo‘lishi uchun kurashgan edi” — Turkiston legionining ayanchli tarixi

    8 may, 15:09
     
     
     

    So‘nggi yangiliklarga o‘tish

    Fuqarolarni xorijga ishga jo‘natishni vaʼda qilgan litsenziyasiz tashkilotlar jarimaga tortildi

    O‘zbekiston | 12 may, 23:50

    “Daryo” dayjesti: 12-mayning eng muhim xabarlari

    O‘zbekiston | 12 may, 23:30

    Andijonda Equinox tez yordam mashinasi bilan to‘qnashdi (video)

    O‘zbekiston | 12 may, 22:50

    Samarqandda uch kishi bir bolani kaltakladi (video)

    O‘zbekiston | 12 may, 22:40

    Toshkentda elektr tarmoqlar korxonasining ikki xodimi 10 ming dollar pora olayotganda ushlandi

    O‘zbekiston | 12 may, 22:30

    Navoiyda maktab direktori o‘quvchilarni kaltakladi

    O‘zbekiston | 12 may, 22:20

    Yevropa Ittifoqi Ukrainaga Rossiyaning muzlatilgan aktivlaridan 900 mln yevro ajratadi

    Dunyo | 12 may, 22:20

    Pentagon migrantlarni Guantanamoga olib borish va qaytarish uchun millionlab dollar sarfladi

    Dunyo | 12 may, 22:10

    Qamchiq dovonida ikki kishi yuk mashinasi xandaqqa tushib ketishi oqibatida kabinaga qisilib qoldi (video)

    O‘zbekiston | 12 may, 21:50
    Daryo About Us

    “Daryo” internet-nashrining (O‘zbekiston matbuot va axborot agentligi (O‘zMAA, hozirgi O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi) tomonidan 13.03.2015 yil sanasida 0944-sonli guvohnoma bilan ommaviy axborot vositasi sifatida ro‘yxatga olingan. Matnli materiallarni to‘liq ko‘chirish yoki qisman iqtibos keltirishga, shuningdek, fotografik, grafik, audio va/yoki videomateriallaridan foydalanishga “daryo.uz” saytiga giperhavola mavjud bo‘lgan va/yoki “Daryo” internet-nashrining muallifligini ko‘rsatuvchi yozuv ilova qilingan taqdirda yo‘l qo‘yiladi. Chop etiladigan ba’zi ma’lumotlar 18 yoshga to‘lmagan foydalanuvchilarga mo‘ljallanmagan bo‘lishi mumkin. Info@daryo.uz

    Telegram Youtube Facebook Instagram Twitter vkontakte

    © «Simple Networking Solutions» MChJ, 2013–2025

    Yosh bo‘yicha cheklov

    Xato topdingizmi? Ctrl+Enter’ni bosing

    • Foydalanish shartlari
    • Maxfiylik siyosati
    • Reklama
    Nimani qidiramiz?

    Sign In or Register

    Xush kelibsiz!

    Tizimga kiring yoki Roʻyxatdan oʻting.

    Google

    yoki E-Pochta orqali

    Izoh qoldirishingiz, Foydalanish shartlari va Maxfiylik siyosati shartlarini qabul qilganingizni anglatadi

    Roʻyxatdan oʻting

    Roʻyxatdan oʻtganmisiz? Login.

    Google

    yoki E-Pochta orqali

    Sizga parol elektron pochta orqali yuboriladi.

    Izoh qoldirishingiz, Foydalanish shartlari va Maxfiylik siyosati shartlarini qabul qilganingizni anglatadi

    Matnda xato topdingizmi?

    ×

    Rahmat. Biz sizning xabaringizni oldik va xatoni imkon qadar tezroq tuzatamiz.