Bugun,

  • USD 10940.05
  • RUB 182.26
  • EUR 11121.65

Endi O‘zbekiston ham Bolalar va o‘smirlar adabiyoti xalqaro kengashiga (IBBY) a’zo mamlakatlar qatoriga kiradi. Bu haqda AOKA rasmiy saytida xabar berildi.

O‘zbek yozuvchilari va ijodkorlari ham ushbu kengash tomonidan ta’sis etilgan tanlovlarda qatnashish va xalqaro miqyosda kitobxonlar e’tirofiga sazovor bo‘lish imkoniyatiga ega bo‘ldi.

Bu o‘zi qanday tashkilot?

Bolalar va o‘smirlar adabiyoti xalqaro kengashi (International Board on Books for Young People — IBBY) 1953-yilda Syurixda (Shveysariya) YUNESKOning Bolalar va o‘smirlar adabiyoti bo‘yicha xalqaro kengashi tomonidan tashkil etilgan. Kengashning asosiy maqsadi bolalar va yoshlar adabiyotini rivojlantirish, mamlakatlar milliy adabiyotini xalqaro miqyosga ko‘tarish va ommalashtirishga ko‘maklashishdir. IBBY aynan shunday maqsadga ko‘ra ijodiy va ijtimoiy kuchlarni birlashtirishadi. Shu kunga qadar O‘zbekiston ushbu tashkilotga a’zo emas edi. Tashkilot nizomiga ko‘ra, har bir davlatda Milliy sho‘ba tashkil etilishi mumkin, faqat bunda tashkilotning o‘ziga yarasha shartlari va to‘lov summasi mavjud.

IBBY’ga a’zo bo‘lish.

IBBY’ning O‘zbekiton Milliy sho‘basi AOKA (O‘zbekiston prezidenti administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi) tashabbusi bilan tashkil etildi. Bu borada agentlik 2022-yil yanvar oyidan boshlab ish olib bordi va O‘zbekiston Madaniyat vazirligi, O‘zbekiston Yozuvchilar uyushmasi, O‘zbekiston yoshlar ishlari agentligi, Respublika ma’naviyat va ma’rifat markazi, Alisher Navoiy nomidagi O‘zbekiston Milliy kutubxonasi, Respublika bolalar kutubxonasi, O‘zbekiston noshirlari va kitob savdosi milliy assotsiatsiyasi ishtirokida Milliy sho‘ba tashkil etildi.

IBBY’ga a’zolik O‘zbekistonga nima beradi?

Kengashning uchta asosiy maqsadi:

1) bolalar adabiyoti yordamida xalqaro aloqalarning rivojlanishiga hissa qo‘shish;

2) yuqori adabiy-badiiy talablarga javob beradigan bolalar adabiyotini keng targ‘ib qilish;

3) bolalar adabiyoti va kitobxonlik sohasidagi ilmiy-pedagogik ishlarni rag‘batlantirish.

Bu kabi maqsadlarni o‘z oldiga qo‘ygan kengashga O‘zbekistonning a’zoligi barchamiz uchun ajoyib yangilik. Bundan buyon O‘zbekistonning barcha ijodkorlari, jumladan, bolalar yozuvchilari, rassomlar va boshqa kitob sohasida mehnat qiluvchi insonlar xalqaro kongresslarda ishtirok etish imkoniyatiga ega bo‘lishadi.

Yana bir quvonarli tomoni, o‘zbek tilidagi bolalar adabiyotini ham jahon miqyosida taqdim etish, ijodkorlarimizni turli xil sovrinlarga, jumladan Hans Kristian Andersen nomidagi sovrin uchun nomzodini ilgari surish imkoniyati paydo bo‘ldi.

IBBY, shuningdek, har ikki yilda bir marotaba milliy sho‘balarning har biridan ko‘zga ko‘ringan yozuvchilar, illyustrator-rassomlar va tarjimonlarni e’tirof qilish maqsadida ularning eng yaxshi ishlarini IBBY Honour List ro‘yxatiga kiritadi.

Bundan tashqari, har ikki yilda bir marta IBBY imkoniyati cheklangan bolalar va o‘smirlar uchun eng yaxshi kitoblarni tanlaydi (IBBY Collection of Books for Young People with Disabilities).

IBBY’ning boshqa yirik loyihalari qatoriga bolalar adabiyotiga bag‘ishlangan “Bookbird” jurnali va Bratislavadagi rasmlar biennalesini (BIB – Biennial of Illustrations in Bratislava) qo‘shish mumkin.

IBBY’ning barcha a’zolari uchun alohida ahamiyatga ega voqea bu har ikki yilda bir marta o‘tkaziladigan Xalqaro bolalar adabiyoti kengashining Butunjahon kongressidir. Milliy sho‘baga ega har bir davlat Xalqaro kongress mezboni bo‘lish imkoniga ega va mamlakat mezbonlikka ariza bergach, kengash ijroiya qo‘mitasi a’zolari tomonidan ovoz berish yo‘li bilan aniqlanadi. Demak, bunday imkoniyat O‘zbekiston Respublikasi Milliy sho‘basida ham mavjud.

2022-yilgi IBBY Kongressiga Malayziya davlati mezbonlik qiladi. Ushbu kongressda bu yil O‘zbekiston ham qatnashadi.

Bundan chiqdi, ushbu xalqaro tashkilotga a’zolik O‘zbekistonda bolalar adabiyotining rivojlanishi uchun katta manfaat keltiradi. Bu O‘zbekistonda kitobxonlikni rivojlantirish, rag‘batlantirish va targ‘ib qilish borasidagi katta qadamdir. Endilikda IBBY orqali adabiyot borasida ham o‘zaro hamkorliklar olib borilishi, jumladan o‘zbek bolalar adabiyotining xorijiy tillarga va xorijiy tillardagi eng mashhur bolalar kitoblarining o‘zbek tiliga tarjima qilinishi kutilmoqda.

O‘zbekiston prezidenti administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi tomonidan qo‘yilgan ushbu qadam mamlakatda kitobxonlikni rivojlantirish borasidagi keyingi qadamlarga ham yo‘l ochadi. Chunki bu kabi xalqaro tashkilotlar turli soha egalari, hozirgi vaziyatda yozuvchilar va rassomlar o‘rtasidagi o‘zaro aloqa uchun ko‘prik vazifasini o‘taydi. Bu orqali O‘zbekistonning adabiyot sohasidagi boshqa tashkilotlarga ham a’zo bo‘lish imkoniyati oshdi.

YUNESKO tomonidan har yili turli xil mamlakatlarda kitobxonlikni targ‘ib qilish maqsadida olib borilgan ishlar va ularning samarasiga qarab turli shaharlarga “kitoblar poytaxti” maqomi berib boriladi. 2020-yilda shunday maqomni Kuala-Lumpur, 2021-yilda esa Tbilisi shahri qo‘lga kiritgan edi. 2022-yilda ushbu maqomni Guadalaxara (Meksika) shahri qo‘lga kiritdi. Agar bizda ham kitobxonlikni targ‘ib qilish va rag‘batlantirish borasida ishlar hozirgidek sur’atda olib boriladigan bo‘lsa, O‘zbekiston shaharlari ham bunday maqomga ega bo‘lish imkoniyatiga ega.

Izoh
Asosiy yangiliklar
Mahalliy
“Afg‘oniston iqtisodiyotini tiklash xalqaro hamjamiyatning umumiy ustuvor yo‘nalishi bo‘lishi kerak” — Vladimir Norov
Dunyo
Irlandiyadagi qamoqxonada “buyuk qochish”, sakkiz soatli ish rejimini qo‘llagan Genri Ford va qon quyish bo‘yicha birinchi muvaffaqiyatli amaliyot. Kun xronologiya...
Mahalliy
Foto: Dubay—Namangan—Dubay yo‘nalishida muntazam aviaqatnovlar yo‘lga qo‘yildi